(sav.gov.vn) - Nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra, Tổng Kiểm toán nhà nước đã ban hành Quy trình thanh tra của Kiểm toán nhà nước.

Quy trình quy định đầy đủ trình tự, thủ tục tiến hành các cuộc thanh tra do Kiểm toán nhà nước thực hiện; xác định rõ trách nhiệm của người ra quyết định thanh tra, Chánh Thanh tra, Trưởng đoàn thanh tra, thành viên Đoàn thanh tra, đối tượng thanh tra và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Quy trình được xây dựng trên cơ sở bảo đảm tuân thủ các quy định của Luật Thanh tra, Luật Kiểm toán nhà nước, Luật Phòng, chống tham nhũng cùng các quy định của Đảng về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát. Đây là căn cứ quan trọng nhằm thống nhất việc tổ chức, triển khai hoạt động thanh tra trong toàn Ngành, đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Theo Quy trình, hoạt động thanh tra được thực hiện theo ba bước cơ bản gồm chuẩn bị thanh tra, tiến hành thanh tra và kết thúc cuộc thanh tra. Mỗi bước đều được quy định cụ thể về nội dung công việc, trình tự thực hiện, trách nhiệm của từng chủ thể và thời hạn xử lý nhằm bảo đảm mọi cuộc thanh tra được triển khai thống nhất, đúng quy định và đạt hiệu quả.

Trong giai đoạn chuẩn bị, Thanh tra Kiểm toán nhà nước tổ chức thu thập thông tin về đối tượng thanh tra để đánh giá sự cần thiết của cuộc thanh tra, xác định phạm vi, đối tượng, nội dung, thời kỳ và thời hạn thanh tra, bảo đảm hoạt động thanh tra có trọng tâm, trọng điểm, tránh chồng chéo với các hoạt động kiểm tra, giám sát khác. Trên cơ sở đó, người có thẩm quyền ban hành quyết định thanh tra; Đoàn thanh tra xây dựng kế hoạch tiến hành thanh tra, đề cương yêu cầu đối tượng thanh tra báo cáo và thông báo thời gian, địa điểm công bố quyết định thanh tra.

Quy trình cũng quy định cụ thể nội dung của kế hoạch tiến hành thanh tra, bao gồm mục đích, yêu cầu, phạm vi, phương pháp thực hiện, tiến độ, chế độ thông tin báo cáo, việc sử dụng phương tiện, kinh phí và các điều kiện phục vụ hoạt động của Đoàn thanh tra. Trưởng đoàn thanh tra có trách nhiệm phổ biến kế hoạch và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên nhằm bảo đảm sự phối hợp thống nhất trong quá trình thực hiện.

Trong giai đoạn tiến hành thanh tra, Quy trình quy định rõ trình tự công bố quyết định thanh tra; thu thập, kiểm tra, xác minh thông tin, tài liệu; yêu cầu giải trình; lập biên bản làm việc; quản lý, khai thác và sử dụng hồ sơ, tài liệu phục vụ hoạt động thanh tra. Đối tượng thanh tra và các tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, kịp thời các tài liệu theo yêu cầu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin đã cung cấp.

Đối với những trường hợp cần thiết, Đoàn thanh tra được thực hiện các biện pháp nghiệp vụ theo quy định như yêu cầu giải trình bằng văn bản; đề nghị trưng cầu giám định; quyết định niêm phong tài liệu nhằm bảo đảm nguyên trạng tài liệu liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật; kiểm kê tài sản khi phát hiện dấu hiệu chênh lệch giữa sổ sách và thực tế hoặc có dấu hiệu chiếm dụng, chiếm đoạt tài sản. Quy trình cũng quy định rõ trách nhiệm thu thập bằng chứng thanh tra, coi đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định đúng bản chất vụ việc, nguyên nhân, mức độ vi phạm và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Một nội dung đáng chú ý của Quy trình là quy định cụ thể về thời hạn thanh tra, nguyên tắc gia hạn và tạm dừng thanh tra. Theo đó, thời hạn thực hiện một cuộc thanh tra được xác định từ ngày công bố quyết định thanh tra đến ngày kết thúc việc thanh tra trực tiếp; việc gia hạn hoặc tạm dừng chỉ được thực hiện trong các trường hợp luật định và phải do người có thẩm quyền quyết định. Quy định này góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động thanh tra, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của đối tượng thanh tra.

Sau khi kết thúc việc thanh tra trực tiếp, Đoàn thanh tra lập biên bản thanh tra, xây dựng báo cáo kết quả thanh tra và dự thảo kết luận thanh tra. Quy trình quy định chặt chẽ việc thẩm định dự thảo kết luận thanh tra thông qua Hội đồng thẩm định trước khi lấy ý kiến đối tượng thanh tra và trình người có thẩm quyền ban hành kết luận. Việc lấy ý kiến đối tượng thanh tra đối với dự thảo kết luận được quy định rõ nhằm bảo đảm tính khách quan, toàn diện, tạo điều kiện để các nội dung chưa thống nhất được giải trình, xem xét đầy đủ trước khi ban hành kết luận chính thức.

Kết luận thanh tra sau khi được ký ban hành phải được công khai theo quy định của pháp luật, trừ các nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước hoặc bí mật khác không được công khai. Các hình thức công khai bao gồm tổ chức công bố kết luận thanh tra, đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử của Kiểm toán nhà nước, thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng hoặc niêm yết tại trụ sở của đối tượng thanh tra.

Bên cạnh việc quy định quy trình thanh tra chung, văn bản còn quy định riêng về thanh tra lại, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra; thanh tra theo kế hoạch, thanh tra đột xuất và thanh tra trực tuyến, từ xa. Đặc biệt, việc bổ sung quy định về thanh tra trực tuyến, thanh tra từ xa trên cơ sở dữ liệu điện tử thể hiện định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thanh tra của Kiểm toán nhà nước, đồng thời vẫn bảo đảm an toàn thông tin và tuân thủ các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước.

Quy trình cũng xác định rõ trách nhiệm của Thanh tra Kiểm toán nhà nước, Trưởng đoàn thanh tra, thành viên Đoàn thanh tra, thủ trưởng các đơn vị trực thuộc, đối tượng thanh tra và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc phối hợp, cung cấp thông tin, chấp hành kết luận và thực hiện các kiến nghị thanh tra. Đồng thời, văn bản nghiêm cấm mọi hành vi can thiệp trái pháp luật, cản trở hoạt động thanh tra hoặc cố ý vi phạm các quy định của Quy trình; các trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật và quy định của Kiểm toán nhà nước.

Việc ban hành Quy trình thanh tra là bước hoàn thiện quan trọng trong công tác quản lý, điều hành hoạt động thanh tra của Kiểm toán nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng các cuộc thanh tra, tăng cường tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của Kiểm toán nhà nước trong giai đoạn hiện nay.