(sav.gov.vn) - Chiều 21/9, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về Báo cáo công tác năm 2026 và dự kiến Kế hoạch kiểm toán năm 2027 của KTNN.

Tăng cường kiểm toán các lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy cơ vi phạm

Tại Phiên họp, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đã trình bày tóm tắt kết quả công tác năm 2026 của KTNN và dự kiến KHKT năm 2027 của Ngành.

Tổng Kiểm toán nhà nước cho biết, năm 2026, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đảng ủy, lãnh đạo KTNN, toàn ngành KTNN đã nỗ lực, phấn đấu hoàn thành toàn diện các kế hoạch, nhiệm vụ trong kế hoạch công tác năm 2026; tạo ra một số mặt đột phá, chuyển biến tích cực.

Trên cơ sở đó, năm 2027, KTNN tiếp tục đổi mới và phát triển toàn diện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của KTNN theo mục tiêu Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030; quán triệt phương châm “Độc lập, khách quan, thủ pháp, liêm chính, trách nhiệm, an toàn và uy tin” nhằm nâng cao hơn nữa kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ, phát huy vai trò, vị thế và uy tín của KTNN trong kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đóng góp tích cực vào việc huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn lực công, củng cố nền tài chính quốc gia an toàn, hiệu quả, bền vững, thúc đẩy tăng trưởng “2 con số” và phát triển đất nước nhanh, bền vững.

Với định hướng đó, Tổng Kiểm toán nhà nước nêu rõ, KTNN xác định KHKT năm 2027 cần tập trung kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách đối với 100% các Bộ, các cơ quan ngang Bộ, các cơ quan Trung ương, địa phương; tăng cường kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường, kiểm toán công nghệ thông tin theo đúng lộ trình Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030; tăng cường kiểm toán các nội dung mà dư luận xã hội quan tâm, các đại biểu Quốc hội đã nêu ý kiến qua các kỳ họp.

Đồng thời, KTNN tập trung kiểm toán các chương trình, chính sách lớn của Đảng, nhất là một số nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và các nội dung kiểm toán được luật định, Trung ương, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và lãnh đạo Đảng, Nhà nước giao cho KTNN;

KTNN cũng tăng cường kiểm toán các dự án trọng điểm quốc gia; tập trung kiểm toán các đối tượng, các lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy cơ vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, qua đó kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý nghiêm các vi phạm, khuyết điểm, những bất cập, vướng mắc về cơ chế, chính sách, tháo gỡ điểm nghẽn, rào cản trong việc quản lý và sử dụng tài sản, tài chính công, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.

Theo đó, dự kiến năm 2027, KTNN sẽ thực hiện 139 nhiệm vụ kiểm toán. Trong đó đảm bảo kiểm toán 100% các cơ quan bộ, cơ quan Trung ương, địa phương; kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, môi trường, công nghệ thông tin đạt tỷ lệ 39%.

Kiểm toán nhiều dự án trọng điểm về đường bộ cao tốc, đường sắt đô thị, sân bay, cảng biển

Theo Báo cáo của KTNN, trên cơ sở định hướng và các nguyên tắc xây dựng kế hoạch kiểm toán, KTNN đề xuất 6 lĩnh vực tập trung kiểm toán.

Trong đó, KTNN dự kiến kiểm toán quản lý, sử dụng tài sản, tài chính công và ngân sách nhà nước đối với 9 Bộ, cơ quan trung ương, đơn vị; kiểm toán quyết toán đối với 34/34 cơ quan Trung ương; kiểm toán báo cáo quyết toán đối với 34 địa phương, trong đó kiểm toán đồng thời ngân sách địa phương với quyết toán ngân sách địa phương năm 2026 ở 26 địa phương.

KTNN cũng sẽ thực hiện kiểm toán 24 chuyên đề, trong đó có một số chuyên đề có quy mô lớn, phạm vi rộng và được dư luận xã hội quan tâm.

Trong đó có các chuyên đề như: Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là cơ sở nhà, đất, trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính tại các Bộ, cơ quan trung ương, địa phương;

Việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2025-2026 đối với các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc các Bộ, cơ quan trung ương, địa phương.

Công tác quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước, thực hiện nghĩa vụ NSNN và hoạt động năm 2026 của các doanh nghiệp nhà nước do các Bộ, cơ quan trung ương, địa phương làm đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước...

Về lĩnh vực hoạt động, kiểm toán hoạt động môi trường và công nghệ thông tin, dự kiến KTNN sẽ kiểm toán đối với 7 chủ đề, trong đó tập trung kiểm toán các chủ đề có liên quan đến bảo vệ môi trường, công nghệ thông tin và biến đổi khí hậu.

Đối với nhóm lĩnh vực đầu tư xây dựng và các chương trình, dự án, dự kiến, KTNN sẽ triển khai 31 cuộc kiểm toán, tập trung vào các dự án nhóm A, dự án quan trọng quốc gia, các dự án trọng điểm về đường bộ cao tốc, đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao, sân bay, cảng biển, hạ tầng giáo dục, y tế, xã hội; các dự án hạ tầng giao thông kết nối các vùng, cảng biển, cửa khẩu, khu và cụm công nghiệp; các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng đô thị, các khu kinh tế ven biển, hạ tầng nông nghiệp, nông thôn; dự án bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; các công trình thủy lợi...

Cùng với đó là các dự án đầu tư phát triển có sử dụng nguồn NSNN, nguồn vốn ODA (vốn vay và vốn viện trợ), nguồn vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư ngoài cân đối NSNN...

Ngoài ra, KTNN dự kiến thực hiện kiểm toán Ngân hàng Nhà nước, 9 tập đoàn, tổng công ty và 5 tổ chức tài chính, ngân hàng; dự kiến triển khai 14 cuộc; lĩnh vực quốc phòng, an ninh, các cơ quan Đảng Trung ương dự kiến thực hiện 14 cuộc.

Gắn hoạt động kiểm toán với các hoạt động của Quốc hội

Thẩm tra nội dung này, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cơ bản nhất trí với dự kiến KHKT năm 2027. Cơ quan thẩm tra đề nghị KTNN cần bám sát KHKT trung hạn; bảo đảm tính kế thừa, ổn định; cụ thể hóa nguyên tắc “6 rõ” trong từng nhiệm vụ (gồm rõ mục tiêu, đối tượng, phạm vi, trọng tâm, trách nhiệm, tiến độ và sản phẩm đầu ra); lựa chọn nhiệm vụ trên cơ sở đánh giá rủi ro, xác định trọng yếu.

Với quy mô 139 nhiệm vụ kiểm toán, trong đó nhiều chuyên đề có phạm vi rộng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị KTNN tiếp tục rà soát theo hướng giảm đầu mối, tăng chiều sâu và tính liên thông; không tổ chức nhiều đoàn kiểm toán tại một địa phương trong cùng một thời điểm.

Ưu tiên bố trí nguồn lực thực hiện kiểm toán quyết toán NSNN năm 2026 và các chuyên đề kiểm toán lớn, lĩnh vực rủi ro cao và các nhiệm vụ trực tiếp phục vụ hoạt động giám sát của Quốc hội, UBTVQH; chủ động bố trí nguồn lực dự phòng cho nhiệm vụ phát sinh.

Thảo luận tại Phiên họp, các ý kiến trong UBTVQH cơ bản nhất trí với nguyên tắc xây dựng KHKT và dự kiến nhiệm vụ kiểm toán của KTNN theo hướng kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách đối với 100% các Bộ, các cơ quan ngang Bộ, các cơ quan Trung ương, địa phương; tăng tỷ trọng kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường, kiểm toán công nghệ thông tin; tập trung vào phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực…

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi về việc thay đổi tư duy đánh giá hiệu quả hoạt động kiểm toán. “Không phải là đi kiểm tra nhiều cuộc, xử lý nhiều là tốt mà quan trọng là vấn đề cảnh báo, vấn đề phòng ngừa và xây dựng hệ thống từ Trung ương đến địa phương, các khu vực; làm sao để gắn bó với địa phương, chỉ ra những việc được, chưa được, uốn nắn thường xuyên để thực hiện theo đúng Luật KTNN" - .Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Các ý kiến cũng lưu ý việc lựa chọn nội dung kiểm toán phải tiếp tục bám sát những thay đổi lớn của thực tiễn quản lý; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm toán. Đặc biệt, hoạt động kiểm toán cần cần gắn chặt với hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Trân trọng tiếp thu các ý kiến tại Phiên họp, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh, KTNN thống nhất cao với việc tiếp tục siết chặt quy mô kiểm toán, tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu, có rủi ro cao như đầu tư công, đất đai, tài nguyên, tài chính ngân hàng, các dự án quan trọng quốc gia và các chương trình mục tiêu quốc gia. KTNN sẽ gia tăng tỷ trọng kiểm toán hoạt động, kiểm toán chuyên đề, môi trường và công nghệ thông tin đúng như định hướng; đồng thời dành nguồn lực phù hợp để phục vụ tốt nhất cho các chương trình giám sát của Quốc hội và UBTVQH.

KTNN cũng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. “KTNN xác định đây là giải pháp đột phá. Việc tăng cường kiểm toán từ xa, kiểm toán trên dữ liệu số không chỉ giúp nâng cao chất lượng, rút ngắn thời gian kiểm toán tại đơn vị mà còn là giải pháp hữu hiệu để phòng ngừa, ngăn chặn tiêu cực, nhũng nhiễu của cán bộ kiểm toán” - Tổng Kiểm toán nhà nước nêu rõ.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị, KTNN hoàn thiện KHKT năm 2027 theo hướng bám sát chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIV và các nghị quyết, kết luận chiến lược mới của Trung ương, Bộ Chính trị và những vấn đề lớn được Quốc hội, cử tri, nhân dân quan tâm.

Trong đó, cần tập trung vào các lĩnh vực, chương trình, chính sách, dự án sử dụng nguồn lực lớn, có rủi ro cao, nhất là đầu tư công và các dự án quan trọng quốc gia, đất đai, tài sản công, vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp, tài chính ngân hàng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số…

Việc rà soát, xây dựng kế hoạch cần dựa trên cơ sở đánh giá rủi ro, xác định trọng yếu, tăng chiều sâu, đảm bảo tập trung, tránh dàn trải, hạn chế bố trí nhiều đoàn kiểm toán tại cùng một địa phương, đơn vị; dành dư địa phù hợp cho các nhiệm vụ phát sinh theo yêu cầu của Quốc hội, UBTVQH và các cơ quan có thẩm quyền; phối hợp với các cơ quan thanh tra, kiểm tra để hạn chế chồng chéo và trùng lặp.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, đối với kiểm toán ngân sách và báo cáo quyết toán năm 2026, KTNN cần chú trọng việc thực hiện Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, chuyển giao tài sản, dự án, công nợ, nguồn kinh phí sau sắp xếp; bố trí thời gian kiểm toán, phát hành báo cáo phù hợp với tiến độ để xem xét phê chuẩn quyết toán.

Đồng thời, việc tăng tỷ trọng kiểm toán hoạt động, kiểm toán chuyên đề, môi trường và công nghệ thông tin phải gắn với đánh giá tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả, khả năng cảnh báo rủi ro và phương pháp kiểm toán, nhân lực, cơ chế kiểm soát chất lượng tương ứng; đẩy mạnh kiểm toán dựa trên dữ liệu, kiểm toán từ xa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát, đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin.

Song song đó, KTNN cần tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ kiểm toán viên, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đạo đức, liêm chính nghề nghiệp và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong hoạt động kiểm toán.

UBTVQH cũng yêu cầu gắn KHKT với chương trình giám sát, việc xem xét dự toán phân bổ, quyết toán ngân sách và các quyết định quan trọng của Quốc hội và của UBTVQH; tập trung, chú trọng việc theo dõi cái việc thực hiện các kết luận, kiến nghị kiểm toán, đặc biệt là những cái kiến nghị về sửa đổi văn bản pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị KTNN tiếp thu ý kiến của UBTVQH và các cơ quan thẩm tra hoàn thiện dự kiến kế hoạch của 2027 gửi đại biểu Quốc hội để nghiên cứu, tham gia ý kiến và báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 theo quy định.