(sav.gov.vn) - Bác sĩ Nguyễn Phan Dân Trúc - chuyên gia y tế của Khoa Dinh dưỡng - Bệnh không lây thuộc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, thuốc lá chính là kẻ “đánh cắp” trí tuệ và tương lai của giới trẻ.

Giảm khả năng tập trung và kiểm soát hành vi

Không chỉ gây ra các bệnh tim mạch, hô hấp và ung thư, thuốc lá còn ảnh hưởng đến não bộ đang phát triển của trẻ em và thanh thiếu niên, tác động đến trí nhớ, khả năng học tập và hành vi. Trẻ dù không trực tiếp hút thuốc vẫn có thể chịu ảnh hưởng nếu sống trong môi trường có khói thuốc - Bác sĩ Nguyễn Phan Dân Trúc nêu rõ.

Theo các chuyên gia của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh, khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có khoảng 70 chất được xác định là gây ung thư cùng nhiều chất độc hại khác cho sức khỏe. Đặc biệt, nicotine là chất gây nghiện chính trong thuốc lá rất nguy hiểm đối với trẻ em và thanh thiếu niên vì não bộ của các em vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Tiếp xúc với nicotine ở lứa tuổi này có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, học tập và kiểm soát hành vi.

Dẫn ra một nghiên cứu của Hongying Daisy Dai và cộng sự trên 11.729 trẻ em Mỹ từ 9-10 tuổi trong giai đoạn 2016-2021, các chuyên gia của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh nêu kết quả: Những trẻ đã từng sử dụng các sản phẩm thuốc lá, bao gồm thuốc lá điện tử và thuốc lá điếu, có điểm số thấp hơn trong các bài kiểm tra trí nhớ, ngôn ngữ và khả năng đọc hiểu.

Đáng chú ý, nghiên cứu của Hongying Daisy Dai và cộng sự tại Mỹ cũng ghi nhận trẻ bắt đầu sử dụng thuốc lá từ sớm có diện tích và thể tích vỏ não giảm ở một số vùng thuộc thùy trán, thái dương và đỉnh, là những vùng đảm nhận chức năng nhận thức và ngôn ngữ.

Hơn thế, không chỉ những trẻ em trực tiếp hút thuốc, mà các trẻ em sống trong môi trường có người hút thuốc cũng có thể phơi nhiễm với khói thuốc thụ động hoặc khói thuốc tồn dư. Việc hít phải khói thuốc thụ động, nhất là trong không gian kín như nhà ở hay ô tô, có thể khiến trẻ phơi nhiễm với nồng độ các chất độc hại cao trong thời gian ngắn, làm tăng nguy cơ viêm phổi, hen suyễn, viêm tai giữa, đồng thời ảnh hưởng lâu dài đến chức năng của não bộ như suy giảm trí nhớ, chậm phát triển ngôn ngữ và rối loạn hành vi.

Nguy hại khôn lường của khói thuốc

Bác sĩ Nguyễn Phan Dân Trúc và các chuyên gia y tế của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh cũng minh chứng thêm bằng một nghiên cứu khác của Yongzheng Bao và cộng sự tại Mỹ trên 6.790 trẻ từ 4-15 tuổi, kết quả cho thấy trẻ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động trong gia đình có tỷ lệ mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) cao hơn so với trẻ không phơi nhiễm.

Nguy cơ này càng gia tăng khi người hút thuốc hút thuốc lá trong không gian kín, các hóa chất độc hại trong khói thuốc có thể bám và tích tụ trên quần áo, tường, đồ đạc, sofa, thảm và nhiều bề mặt khác, tạo thành khói thuốc tồn dư chứa nicotine và nhiều hóa chất độc hại. Những chất độc này có thể lưu lại trong môi trường sống thời gian dài, khó loại bỏ hoàn toàn và có thể xâm nhập vào cơ thể trẻ khi chạm vào bề mặt nhiễm khói thuốc rồi đưa tay lên miệng.

Do đó, các chuyên gia y tế cảnh báo, không có mức độ an toàn nào cho việc tiếp xúc với khói thuốc lá. Để bảo vệ trẻ, mỗi gia đình cần thực hiện không hút thuốc trong nhà, trong ô tô và gần trẻ em, đồng thời hạn chế để trẻ tiếp xúc với khói thuốc từ người khác. Nhà trường và cộng đồng cần tăng cường truyền thông, giáo dục để học sinh hiểu rõ tác hại của thuốc lá và thuốc lá điện tử đối với sức khỏe, đặc biệt là não bộ. Với trẻ em và thanh thiếu niên, hãy nói không với thuốc lá và thuốc lá điện tử. Đừng để sự tò mò hay việc thử hút thuốc trở thành thói quen và dẫn đến lệ thuộc nicotine.

Cần ngăn chặn nguy cơ phơi nhiễm khói thuốc

Những năm gần đây, công tác phòng chống tác hại thuốc lá tại Thành phố Hồ Chí Minh đã có nhiều chuyển biến tích cực và đang tiếp tục được đẩy mạnh. Nhưng tình trạng hút thuốc lá thụ động vẫn đang diễn biến phức tạp. Cụ thể, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận mức lây nhiễm khói thuốc lá tại các cơ sở y tế đã giảm, song tại nhiều địa điểm công cộng khác tỷ lệ phơi nhiễm lại tăng.

Theo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, nguyên nhân là do việc mua bán thuốc lá hiện nay còn dễ dàng, kể cả với người chưa đủ tuổi; giá thuốc lá và việc quản lý, quảng cáo, trưng bày chưa thực sự chặt chẽ. Để ngăn chặn tình trạng phơi nhiễm khói thuốc nơi công cộng, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã kiến nghị các cấp chính quyền cần tăng cường chỉ đạo thực hiện công tác phòng, chống tác hại thuốc lá, cũng như đẩy mạnh truyền thông về tác hại của thuốc lá. Cần thành lập các đoàn thanh tra liên ngành xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, cần tăng cường giáo dục về tác hại của thuốc lá trong trường học, kiểm soát chặt thuốc lá điện tử, từng bước tăng thuế và giá thuốc lá, hướng tới xây dựng môi trường sống không khói thuốc bền vững trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh./.