(sav.gov.vn) - Bộ Y tế vừa có văn bản gửi các Bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương về việc hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5, Tuần lễ Quốc gia không khói thuốc (từ 25/5 đến 31/5/2026) và tăng cường thực thi nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Bộ Y tế nêu rõ, sử dụng thuốc lá hiện là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều vấn đề nghiêm trọng liên quan sức khỏe sinh sản.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thống kê, mỗi năm thuốc lá cướp đi hơn 8 triệu sinh mạng trên toàn cầu, trong đó khoảng 1,6 triệu ca tử vong liên quan hút thuốc thụ động. 

Tổng chi phí y tế và tổn thất năng suất lao động do thuốc lá gây ra lên tới khoảng 1.400 tỷ USD mỗi năm, tương đương 1,8% GDP toàn cầu năm 2021.

Tại Việt Nam, sau hơn một thập kỷ triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ hút thuốc trong nam giới trưởng thành giảm từ 47,4% năm 2010 xuống còn 38,9% năm 2023. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong thanh thiếu niên cũng giảm đáng kể. 

Tuy nhiên, các nước trên thế giới cũng như Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá, đặc biệt trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử (TLĐT) và thuốc lá nung nóng (TLNN) tiếp tục gia tăng, có nguy cơ làm suy yếu các thành tựu trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá thời gian qua.

Trước bối cảnh đó, WHO lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 là “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. 

Chiến dịch nhằm phơi bày các chiến lược của các tập đoàn thuốc lá trên thế giới trong việc lôi kéo một thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời né tránh các biện pháp kiểm soát thuốc lá ngày càng chặt chẽ trên toàn cầu. 

Thông qua chủ đề này, WHO nhấn mạnh cam kết trong việc thúc đẩy thực thi chính sách nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện chất nicotine, đồng thời kêu gọi chính phủ các nước, tổ chức y tế, xã hội dân sự và giới trẻ cùng chung một sứ mệnh: hướng tới một tương lai không thuốc lá.

Hưởng ứng Chiến dịch này, Bộ Y tế đề nghị các Bộ, ngành, đoàn thể Trung ương tiếp tục phổ biến và thực thi nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; đưa nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào kế hoạch hoạt động hằng năm; bổ sung quy định cấm hút thuốc tại cơ quan, công sở; tăng cường truyền thông về tác hại của TLĐT, TLNN tới cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.

Đồng thời, đôn đốc, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá; lấy kết quả thực hiện công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá là một tiêu chuẩn để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu, cấp ủy, chính quyền các cấp.

Các đơn vị cần thành lập đoàn kiểm tra chuyên đề, xử lý nghiêm hành vi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng TLĐT, TLNN theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội và Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.

Cùng với đó, phát huy vai trò của mạng lưới cộng tác viên về phòng, chống tác hại của thuốc lá tại cộng đồng trong việc vận động, hướng dẫn người dân nghiêm túc thực hiện các quy định pháp luật và tích cực tham gia hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá; lồng ghép hoạt động truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá trong các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.