(sav.gov.vn) - Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu dự thảo Nghị định về Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 phải quy định đầy đủ, đồng bộ các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền để địa phương chủ động tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả.

Chiều 22/9, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Cuộc họp có sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành liên quan, trong đó có Bộ Tài chính, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp và Văn phòng Chính phủ.

Một nghị định thống nhất, đồng bộ cho cả chương trình

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, Bộ Tài chính đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng, hoàn thiện dự thảo Nghị định.

Quá trình xây dựng dự thảo được thực hiện theo yêu cầu tại Nghị quyết số 262/NQ-CP ngày 5/9/2026 của Chính phủ, theo đó mỗi luật, nghị quyết chỉ ban hành một văn bản quy định chi tiết. Vì vậy, dự thảo được xây dựng theo hướng tích hợp các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ vào một nghị định, qua đó tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất để tổ chức thực hiện Nghị quyết số 46/2026/QH16.

Việc tích hợp được kỳ vọng hạn chế tình trạng phải ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, đồng thời giúp các cơ quan Trung ương và địa phương thuận lợi hơn trong quá trình triển khai chương trình.

Theo Bộ Tài chính, dự thảo Nghị định bao quát nhiều nhóm nội dung quan trọng. Trước hết là mục tiêu, chỉ tiêu, phạm vi, đối tượng và nhiệm vụ của Chương trình sau khi hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia.

Tiếp đó là cơ chế, chính sách thực hiện các nhiệm vụ theo từng lĩnh vực, nhóm đối tượng; cơ chế đầu tư xây dựng, hỗ trợ phát triển sản xuất và thực hiện các chính sách hỗ trợ.

Một nội dung quan trọng khác là cơ chế huy động, phân bổ, giao, điều chỉnh, quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán nguồn lực; quy định về nội dung chi, mức chi, mức hỗ trợ và thủ tục hành chính.

Dự thảo cũng quy định về phân cấp, phân quyền, trách nhiệm của các cơ quan Trung ương và địa phương; công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá, báo cáo và quản lý cơ sở dữ liệu của Chương trình.

Đáng chú ý, dự thảo dành nội dung cho việc xử lý chuyển tiếp đối với những nhiệm vụ, dự án, dự toán, hợp đồng, tài sản và đối tượng thụ hưởng đã được phê duyệt trước thời điểm Nghị định có hiệu lực. Đây là cơ sở nhằm bảo đảm Chương trình được triển khai liên tục, không phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình chuyển đổi sang cơ chế mới.

Bộ Tài chính cho biết dự thảo đã được rà soát theo hướng không làm thay đổi hoặc thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên của Chương trình. Đồng thời, các quy định về lập, phân bổ, giao và điều chỉnh kế hoạch, dự toán; tỷ lệ đối ứng; nội dung và định mức chi; mức hỗ trợ; thanh toán, quyết toán cũng được làm rõ.

Các nội dung này được rà soát trên cơ sở pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, đồng thời gắn yêu cầu phân cấp với trách nhiệm giải trình.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, dự thảo tiếp tục kế thừa cơ chế thực hiện các dự án quy mô nhỏ, có tính chất kỹ thuật đơn giản và có sự tham gia của người dân. Các nội dung về tiêu chí xác định dự án, báo cáo kinh tế - kỹ thuật đơn giản, thẩm quyền quyết định đầu tư, lựa chọn nhà thầu, quản lý thi công, thanh toán, quyết toán, vận hành và bảo trì công trình cũng được chỉnh lý để bảo đảm thống nhất với pháp luật về xây dựng, đấu thầu và quản lý tài sản công.

Đối với hỗ trợ phát triển sản xuất, dự thảo đã hoàn thiện 4 cơ chế hỗ trợ, đồng thời làm rõ đối tượng, điều kiện, hồ sơ, cơ quan tiếp nhận, cơ quan đánh giá, thẩm quyền phê duyệt và thời hạn xử lý. Việc quản lý tài sản và thu hồi hỗ trợ cũng được quy định cụ thể hơn.

Theo Bộ Tài chính, quy trình tiếp nhận và nộp hồ sơ được rà soát theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông; đồng thời phân biệt rõ thủ tục hành chính với quy trình quản lý nội bộ và quy trình lựa chọn nhà thầu.

Tập trung vào 5 nhóm mục tiêu có thể đo lường

Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ, ngành tiếp tục trao đổi về những nội dung còn có ý kiến khác nhau trong dự thảo, tập trung vào hệ thống chỉ tiêu và tiêu chí đánh giá kết quả đầu ra, giới hạn sử dụng kinh phí thường xuyên, thẩm quyền quy định một số nội dung, hiệu lực thi hành và việc xử lý các văn bản của những chương trình mục tiêu quốc gia trước khi hợp nhất.

Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Vinh Tơr đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục chủ trì, phối hợp với các bộ, trong đó có Bộ Dân tộc và Tôn giáo, hoàn thiện các nội dung liên quan đến nhiệm vụ của từng bộ; đồng thời quy định rõ trách nhiệm trong theo dõi, kiểm tra và rà soát những vấn đề kỹ thuật giữa nội dung Nghị định với các phụ lục liên quan.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy cũng đề nghị quy định cụ thể, rõ ràng hơn trách nhiệm của từng bộ, ngành để tạo cơ sở pháp lý cho quá trình tổ chức thực hiện sau khi Chương trình được ban hành.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tài chính trong việc chủ động phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan để xây dựng, hoàn thiện dự thảo trong thời gian ngắn; đồng thời ghi nhận việc Bộ Tài chính đã tổ chức lấy ý kiến, tiếp thu ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp và tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo.

Phó Thủ tướng thống nhất chủ trương ban hành một nghị định của Chính phủ quy định đầy đủ, đồng bộ những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ để tổ chức thực hiện Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội.

Đối với hệ thống chỉ tiêu, yêu cầu đặt ra là không xây dựng quá nhiều chỉ tiêu chi tiết, mà tập trung vào những nội dung cốt lõi, thiết thực và có khả năng đo lường trên phạm vi cả nước.

Theo đó, các nhóm mục tiêu được xác định theo thứ tự ưu tiên gồm: nước sạch sinh hoạt; nhà ở; đất sản xuất; y tế; giáo dục và đào tạo.

Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát hệ thống chỉ tiêu theo hướng chỉ đưa vào Nghị định những chỉ tiêu tổng hợp, có thể đo lường thống nhất trên phạm vi cả nước. Đối với các chỉ tiêu chi tiết, địa phương được giao quyền chủ động cụ thể hóa phù hợp với điều kiện, đặc điểm và nhu cầu thực tế.

Cách tiếp cận này nhằm tránh việc hệ thống chỉ tiêu của Chương trình trở nên quá chi tiết, cứng nhắc, trong khi điều kiện phát triển giữa các địa phương có sự khác biệt.

Địa phương chủ động, Trung ương tăng cường quản lý và giám sát

Một trong những yêu cầu trọng tâm được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh là tăng cường phân cấp, phân quyền và phân định rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện Chương trình.

Theo đó, dự thảo Nghị định cần tiếp tục được rà soát theo hướng "phân cấp mạnh, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và rõ kết quả đầu ra".

Những nội dung thuộc thẩm quyền của địa phương cần giao cho địa phương chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả. Phó Thủ tướng yêu cầu hạn chế tối đa cơ chế địa phương phải xin ý kiến các bộ, cơ quan Trung ương đối với từng trường hợp cụ thể.

Đây là điểm nhấn quan trọng trong cách thức tổ chức thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2035, khi quyền chủ động của địa phương được đặt cùng với yêu cầu về trách nhiệm giải trình và kết quả đầu ra.

Ở chiều ngược lại, các bộ quản lý ngành sẽ tập trung vào chức năng quản lý nhà nước, xây dựng hoặc hướng dẫn các tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, tiêu chí và phương pháp chuyên môn theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Công tác kiểm tra, giám sát cũng được thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh các bộ phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của mình trong Chương trình.

Cùng với việc phân cấp, yêu cầu về sử dụng nguồn lực cũng được đặt ra theo hướng tiết kiệm và tập trung hơn. Đối với kinh phí thường xuyên, Phó Thủ tướng đồng ý với đề xuất của Bộ Tài chính, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc dành tối đa nguồn lực cho những khoản chi trực tiếp phục vụ mục tiêu của Chương trình.

Theo định hướng này, ngân sách Trung ương của Chương trình không sử dụng để chi tiền lương, phụ cấp, hoạt động thường xuyên của bộ máy; các hoạt động đối ngoại, tham quan, học tập kinh nghiệm, lễ kỷ niệm hoặc những nhiệm vụ đã được bố trí từ nguồn kinh phí khác.

Việc giới hạn các khoản chi không trực tiếp phục vụ mục tiêu được kỳ vọng góp phần tập trung nguồn lực vào những vấn đề mà Chương trình ưu tiên giải quyết, nhất là các nhu cầu thiết yếu liên quan đến đời sống, sinh kế và tiếp cận dịch vụ cơ bản của người dân.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp, khẩn trương tiếp tục rà soát và hoàn thiện dự thảo Nghị định để trình Chính phủ xem xét, ban hành.

Với định hướng một nghị định thống nhất, hệ thống chỉ tiêu tập trung vào các kết quả cốt lõi và cơ chế phân cấp mạnh hơn cho địa phương, dự thảo đang được hoàn thiện theo hướng vừa bảo đảm vai trò quản lý thống nhất của Trung ương, vừa tăng quyền chủ động của địa phương trong tổ chức thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2035.