(sav.gov.vn) - Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, không gian số ngày càng trở thành một bộ phận quan trọng của đời sống xã hội, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác xây dựng Đảng, công tác chính trị, tư tưởng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi phương thức quản lý, điều hành, tuyên truyền và tương tác xã hội, mà còn đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách thức cung cấp thông tin chính thống, nâng cao năng lực nhận diện thông tin sai lệch, bảo đảm an toàn dữ liệu và củng cố niềm tin xã hội trên cơ sở thông tin chính xác, minh bạch và có trách nhiệm.

Chuyển đổi số mở ra không gian mới cho công tác chính trị, tư tưởng

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác xây dựng Đảng. Trong điều kiện mới, nhiệm vụ này diễn ra không chỉ trong các thiết chế, phương thức truyền thống mà ngày càng gắn với môi trường số - nơi thông tin được tạo lập, truyền tải, tiếp nhận và tương tác với tốc độ rất cao.

Sự phát triển của Internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các nền tảng số đã tạo ra những phương thức mới để cung cấp thông tin, giáo dục lý luận chính trị, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và tăng cường tương tác với người dân.

Ở chiều ngược lại, môi trường số cũng làm cho thông tin sai sự thật, thông tin bị cắt ghép, xuyên tạc hoặc thiếu ngữ cảnh có thể được lan truyền nhanh chóng. Các công nghệ mới, trong đó có AI tạo sinh, đồng thời làm xuất hiện những hình thức nội dung tổng hợp, giả mạo ngày càng khó nhận diện nếu thiếu kỹ năng kiểm chứng và các cơ chế bảo đảm an toàn thông tin.

Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần được đặt trong tổng thể của quá trình xây dựng một môi trường thông tin số lành mạnh, trong đó thông tin chính thống phải được cung cấp kịp thời, có căn cứ; người sử dụng có khả năng nhận diện và kiểm chứng thông tin; các cơ quan, tổ chức có năng lực quản trị dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và chủ động xử lý các vấn đề phát sinh trên không gian mạng.

Đây cũng là một phương diện của yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ trong thời đại số.

Từ chuyển đổi phương thức đến nâng cao chất lượng công tác tư tưởng

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính của mô hình tăng trưởng mới, đồng thời đặt ra yêu cầu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Điều đó cho thấy chuyển đổi số không còn được nhìn nhận đơn thuần dưới góc độ ứng dụng công nghệ, mà đã trở thành một phương thức quan trọng để đổi mới hoạt động quản trị và phát triển đất nước.

Trong công tác chính trị, tư tưởng, chuyển đổi số trước hết tạo điều kiện mở rộng khả năng tiếp cận thông tin. Các nền tảng số cho phép nội dung chính thống được truyền tải nhanh hơn, đa dạng hơn và phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng. Các hình thức truyền thông số, dữ liệu trực quan, thư viện số, nền tảng học tập trực tuyến và các công cụ tương tác có thể hỗ trợ đổi mới phương thức giáo dục lý luận chính trị.

Quan trọng hơn, chuyển đổi số tạo điều kiện để chuyển từ phương thức truyền đạt thông tin một chiều sang phương thức tương tác, đối thoại và cung cấp thông tin dựa trên dữ liệu.

Khi thông tin được cung cấp đầy đủ, kịp thời và có căn cứ, khả năng hình thành nhận thức dựa trên thông tin chính xác được nâng lên. Khi người dân có điều kiện tiếp cận các nguồn thông tin chính thống và có khả năng kiểm chứng thông tin, môi trường thông tin xã hội cũng có thêm cơ sở để hạn chế tác động của những nội dung sai lệch.

Dữ liệu và công nghệ tạo thêm năng lực nhận diện, phân tích thông tin

Một trong những giá trị quan trọng của chuyển đổi số là khả năng thu thập, kết nối, xử lý và phân tích dữ liệu.

Trong công tác thông tin, truyền thông và quản trị xã hội, dữ liệu lớn có thể hỗ trợ nhận diện xu hướng thông tin, phát hiện những vấn đề được xã hội quan tâm và cung cấp cơ sở cho việc xây dựng nội dung phù hợp. AI có thể hỗ trợ phân loại, tổng hợp và phân tích lượng thông tin lớn, qua đó giúp cơ quan, tổ chức nâng cao năng lực theo dõi và xử lý thông tin.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Việc sử dụng AI và dữ liệu lớn trong công tác thông tin, tuyên truyền phải đi cùng yêu cầu về tính chính xác, bảo vệ dữ liệu, an toàn thông tin, trách nhiệm giải trình và kiểm soát con người.

Đặc biệt, trong môi trường có tốc độ lan truyền thông tin rất cao, không thể đồng nhất một nội dung được tạo ra nhanh với một nội dung có độ tin cậy cao. Công nghệ càng phát triển thì yêu cầu kiểm chứng nguồn tin, xác định ngữ cảnh và thẩm định nội dung càng trở nên quan trọng.

Chuyển đổi số ở Việt Nam: từ yêu cầu công nghệ đến yêu cầu quản trị

Tại Việt Nam, chuyển đổi số đang được triển khai trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội và hoạt động của các cơ quan nhà nước. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chính phủ tiếp tục cập nhật chương trình hành động thực hiện Nghị quyết này trong năm 2026.

Quá trình này đặt ra yêu cầu xây dựng hạ tầng số, nền tảng số, cơ sở dữ liệu và nguồn nhân lực số đồng bộ; đồng thời phải bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và khả năng quản trị dữ liệu.

Đối với khu vực công, chuyển đổi số còn gắn với yêu cầu thay đổi phương thức quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Dữ liệu ngày càng trở thành một nguồn lực quan trọng của quản trị quốc gia. Khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn tạo cơ sở để tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và chất lượng ra quyết định.

Kiểm toán nhà nước: thực tiễn chuyển đổi số từ quản trị dữ liệu đến kiểm toán số

Đối với KTNN, chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức quản lý, điều hành và tổ chức hoạt động kiểm toán.

Theo KTNN, chuyển đổi số đang được triển khai theo hướng thay đổi căn bản phương thức quản lý và tổ chức hoạt động kiểm toán trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số. Một số ứng dụng AI đã được thử nghiệm để hỗ trợ kiểm soát chất lượng kiểm toán, phân tích sai sót báo cáo kiểm toán ngân sách địa phương và hỗ trợ lựa chọn đơn vị kiểm toán trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Dự án “Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động kiểm toán” đã được phê duyệt triển khai từ tháng 5/2026.

Cùng với đó, KTNN đang xây dựng Khung Kiến trúc số, định hướng chuyển đổi số của Ngành đến năm 2035. Việc này nhằm hình thành một kiến trúc số thống nhất, đồng thời cập nhật các yêu cầu mới về chuyển đổi số, an ninh mạng, dữ liệu và AI.

Đây là bước chuyển có ý nghĩa không chỉ đối với nghiệp vụ kiểm toán mà còn đối với năng lực quản trị của KTNN. Khi dữ liệu được kết nối và phân tích tốt hơn, hoạt động kiểm toán có thêm điều kiện chuyển mạnh từ cách tiếp cận dựa nhiều vào kiểm tra hồ sơ sang kết hợp giữa kiểm tra, phân tích dữ liệu, nhận diện rủi ro và lựa chọn trọng điểm.

Cục Công nghệ thông tin của KTNN hiện có chức năng tham mưu, giúp Tổng Kiểm toán nhà nước quản lý và tổ chức thực hiện ứng dụng CNTT, chuyển đổi số, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng; đồng thời thực hiện kiểm toán công nghệ thông tin và nghiên cứu áp dụng các chuẩn mực, quy định về kiểm toán công nghệ thông tin vào hoạt động kiểm toán.

Như vậy, chuyển đổi số tại KTNN không chỉ là câu chuyện của hạ tầng công nghệ. Đó là quá trình thay đổi phương thức tổ chức công việc, phương thức khai thác thông tin và phương pháp kiểm toán; hướng tới xây dựng một nền KTNN chuyên nghiệp, hiện đại và hoạt động ngày càng dựa trên dữ liệu.

Từ dữ liệu kiểm toán đến những luận cứ thực tiễn của quản trị

Trong mối quan hệ với công tác chính trị, tư tưởng, giá trị của chuyển đổi số tại KTNN còn thể hiện ở khả năng tạo lập và cung cấp những thông tin có căn cứ về quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và các nguồn lực nhà nước.

Kết quả kiểm toán, khi được tổng hợp, phân tích và công khai theo quy định, có thể cung cấp những bằng chứng thực tiễn về hiệu quả quản lý, những bất cập trong cơ chế, chính sách và những vấn đề cần được khắc phục trong quản trị nguồn lực công.

Đây là một phương diện quan trọng để củng cố niềm tin xã hội.

Một nền quản trị dựa trên dữ liệu phải có cơ chế kiểm tra dữ liệu; một hệ thống quản lý nguồn lực công phải có cơ chế giám sát; và những quyết định liên quan đến sử dụng nguồn lực nhà nước cần được đặt trong yêu cầu về tính hợp pháp, kinh tế, hiệu lực và hiệu quả.

Với chức năng kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, KTNN có điều kiện tạo lập những thông tin thực chứng phục vụ Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan quản lý và xã hội.

Trong môi trường số, giá trị của thông tin kiểm toán càng có thể được nâng lên khi dữ liệu được tổ chức khoa học, kết nối, phân tích và cung cấp đúng đối tượng, đúng thời điểm.

Theo hướng đó, chuyển đổi số không chỉ giúp KTNN làm việc nhanh hơn mà còn hướng tới nâng cao giá trị của thông tin kiểm toán.

An toàn dữ liệu phải đi cùng chuyển đổi số

Một hệ thống càng số hóa thì càng phụ thuộc vào dữ liệu và hạ tầng số; đồng thời yêu cầu bảo vệ dữ liệu càng cao.

KTNN hiện đang củng cố hạ tầng kỹ thuật, vận hành hai trung tâm dữ liệu và hệ thống giám sát an toàn thông tin. Theo thông tin KTNN công bố, trong năm 2025, hệ thống đã ghi nhận và ngăn chặn hơn 272.000 lượt tấn công mạng mà không để xảy ra sự cố nghiêm trọng ảnh hưởng đến hoạt động của Ngành.

Những con số này cho thấy chuyển đổi số luôn đi cùng một yêu cầu song hành: số hóa phải đi đôi với bảo mật; kết nối phải đi đôi với kiểm soát; chia sẻ dữ liệu phải đi đôi với phân quyền và trách nhiệm; ứng dụng AI phải đi đôi với kiểm soát rủi ro.

Đối với cơ quan kiểm toán, yêu cầu này càng quan trọng bởi dữ liệu kiểm toán có thể liên quan đến tài chính công, tài sản công, tổ chức, cá nhân và các thông tin phục vụ quá trình kiểm toán.

Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng trong môi trường số cũng cần được nhìn từ phương diện rộng hơn: xây dựng một môi trường số an toàn, minh bạch, có trách nhiệm và có khả năng tạo lập niềm tin.

Không gian số đặt ra yêu cầu mới đối với cán bộ, đảng viên

Chuyển đổi số không chỉ thay đổi phương thức hoạt động của cơ quan, tổ chức mà còn thay đổi phương thức mỗi cán bộ, đảng viên tiếp nhận và chia sẻ thông tin.

Trong môi trường đó, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên không dừng ở việc sử dụng thành thạo công nghệ. Quan trọng hơn là phải có năng lực phân biệt thông tin, kiểm chứng nguồn tin, bảo vệ dữ liệu, tuân thủ kỷ luật phát ngôn và ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng.

Đối với cán bộ, đảng viên KTNN, yêu cầu này gắn trực tiếp với đặc thù nghề nghiệp. Mỗi thông tin liên quan đến hoạt động kiểm toán cần được xử lý theo đúng thẩm quyền; những tài liệu, dữ liệu chưa được phép công khai phải được bảo vệ; việc chia sẻ thông tin trên mạng xã hội phải bảo đảm không ảnh hưởng đến tính độc lập, khách quan của hoạt động kiểm toán.

Cùng với đó, cán bộ, đảng viên cần chủ động tiếp cận những thành tựu của chuyển đổi số, nâng cao kỹ năng số và khả năng sử dụng các công cụ công nghệ để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ được giao.

Một đội ngũ có năng lực số, có bản lĩnh chính trị, có ý thức kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp sẽ là một trong những yếu tố quan trọng để chuyển đổi số thực sự đi vào chiều sâu.

Ba yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới

Từ thực tiễn trên, có thể nhận diện ba yêu cầu lớn đối với việc gắn chuyển đổi số với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thứ nhất, xây dựng môi trường thông tin số có chất lượng và trách nhiệm.

Thông tin chính thống cần được cung cấp nhanh, chính xác, dễ tiếp cận và phù hợp với đặc điểm của từng nhóm đối tượng. Cần chuyển mạnh từ tư duy “cung cấp thông tin” sang “tạo lập giá trị thông tin”, trong đó tính chính xác, khả năng kiểm chứng và tính minh bạch phải được coi trọng.

Thứ hai, nâng cao năng lực số của đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Cùng với kiến thức chính trị và chuyên môn nghiệp vụ, cán bộ, đảng viên cần có kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch, bảo vệ tài khoản và dữ liệu, sử dụng AI có trách nhiệm và ứng xử chuẩn mực trên môi trường số.

Đối với KTNN, năng lực số cần gắn với năng lực khai thác dữ liệu kiểm toán, phân tích rủi ro, bảo đảm an toàn thông tin và sử dụng công nghệ phục vụ nâng cao chất lượng kiểm toán.

Thứ ba, lấy kết quả thực tiễn làm cơ sở củng cố niềm tin.

Thông tin tuyên truyền chỉ thực sự có sức thuyết phục khi gắn với những kết quả có thể kiểm chứng trong thực tiễn. Vì vậy, cùng với đổi mới phương thức truyền thông, cần tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị, hiệu quả sử dụng nguồn lực công, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Đối với KTNN, những kết quả kiểm toán, kiến nghị hoàn thiện chính sách và những đóng góp vào nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công chính là những dữ liệu thực tiễn có giá trị trong quá trình tổng kết, đánh giá và hoàn thiện quản trị nhà nước.

Chuyển đổi số để nâng cao năng lực quản trị và củng cố niềm tin

Thực tiễn chuyển đổi số đang cho thấy một điều: công nghệ không tự tạo ra niềm tin. Công nghệ chỉ tạo ra công cụ và năng lực mới; niềm tin được củng cố thông qua chất lượng quản trị, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và những kết quả thực tế mà người dân có thể nhận biết, kiểm chứng.

Đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, điều đó đặt ra yêu cầu kết hợp giữa kiên định về nguyên tắc với đổi mới về phương thức; thống nhất về định hướng với đa dạng về cách thức truyền tải; tăng cường truyền thông với nâng cao chất lượng thông tin; ứng dụng công nghệ với kiểm soát rủi ro.

Đối với KTNN, quá trình chuyển đổi số đang mở ra cơ hội nâng cao năng lực thu thập, quản trị và phân tích dữ liệu; hiện đại hóa phương pháp kiểm toán; tăng cường khả năng nhận diện rủi ro và cung cấp thông tin phục vụ quản lý, điều hành. Những bước đi hiện nay, từ ứng dụng AI, xây dựng nền tảng dữ liệu đến phát triển Khung Kiến trúc số định hướng đến năm 2035, đang tạo nền tảng cho quá trình này.