(sav.gov.vn) - Kiểm toán nhà nước (KTNN) ban hành Hướng dẫn kiểm toán Báo cáo quyết toán ngân sách địa phương (BCQT NSĐP), kèm theo Quyết định số 1640/QĐ-KTNN ngày 01 tháng 10 năm 2026 của Tổng Kiểm toán nhà nước. Hướng dẫn quy định cụ thể nội dung, thủ tục kiểm toán BCQT NSĐP, tập trung vào giai đoạn chuẩn bị và thực hiện kiểm toán, góp phần thống nhất phương pháp tổ chức kiểm toán trong toàn Ngành.

Hướng dẫn được xây dựng trên cơ sở Luật Kiểm toán nhà nước, Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán nhà nước (CMKTNN), Quy trình kiểm toán của KTNN và thực tiễn hoạt động kiểm toán. Đối tượng áp dụng gồm các đơn vị trực thuộc KTNN được giao nhiệm vụ kiểm toán BCQT NSĐP; các Đoàn kiểm toán, thành viên Đoàn kiểm toán; các đơn vị được giao nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra, kiểm soát chất lượng kiểm toán, tổ kiểm soát chất lượng kiểm toán và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo Hướng dẫn, kiểm toán BCQT NSĐP nhằm xác nhận tính trung thực, hợp lý của báo cáo; đánh giá việc tuân thủ pháp luật, tính hiệu lực trong quản lý, điều hành ngân sách địa phương; chỉ ra tồn tại, hạn chế để kiến nghị chấn chỉnh; phát hiện kịp thời sai phạm, hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xác định trách nhiệm của tập thể, cá nhân và kiến nghị xử lý theo quy định. Đồng thời, kết quả kiểm toán cung cấp thông tin, số liệu kịp thời cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương và kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, hoàn thiện cơ chế, chính sách còn bất cập.

Chú trọng khảo sát, thu thập và đánh giá thông tin

Trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán, Đoàn kiểm toán thực hiện khảo sát, thu thập thông tin về BCQT NSĐP; báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán, báo cáo thu, chi ngân sách của các đơn vị dự toán; BCQT ngân sách cấp xã và các báo cáo liên quan theo quy định.

Bên cạnh đó, Đoàn kiểm toán thu thập thông tin về tình hình kinh tế - xã hội của địa phương; việc triển khai các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ và HĐND về chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý, điều hành ngân sách; các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô; dự toán thu, chi ngân sách; kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Đối với tình hình ngân sách địa phương, Hướng dẫn yêu cầu thu thập thông tin về tổng thu, tổng chi, bội chi, kết dư ngân sách địa phương, chi trả nợ gốc và tổng mức vay; tình hình thực hiện thu ngân sách nhà nước trên địa bàn, trong đó lưu ý các khoản nợ thuế, hoàn thuế giá trị gia tăng, miễn, giảm, gia hạn thời hạn nộp thuế và những vấn đề khác trong quản lý thu ngân sách.

Đoàn kiểm toán đồng thời thu thập thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ, cơ chế quản lý ngân sách, phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi, tỷ lệ phân chia các khoản thu giữa các cấp ngân sách, định mức phân bổ, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi và các quy định về huy động vốn, bội chi ngân sách.

Thông tin về các cuộc thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra trước đó; những sai sót, gian lận đã được phát hiện; tình hình thực hiện kết luận thanh tra, kiến nghị kiểm toán; các tranh chấp, khiếu nại và vụ kiện liên quan đến quyết toán ngân sách địa phương cũng được xem xét trong quá trình khảo sát.

Trên cơ sở thông tin thu thập được, Đoàn kiểm toán đánh giá tính đầy đủ, độ tin cậy, tính hợp pháp, hợp lệ của thông tin; đánh giá tình hình quản lý ngân sách địa phương, các biến động trong thu, chi ngân sách và hệ thống kiểm soát nội bộ, trong đó có Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước khu vực, cơ quan Thuế và Hải quan khu vực.

Xác định rủi ro và trọng yếu kiểm toán

Một nội dung trọng tâm của Hướng dẫn là việc lập kế hoạch kiểm toán trên cơ sở đánh giá rủi ro và xác định trọng yếu kiểm toán.

Theo đó, từ kết quả khảo sát và đánh giá thông tin, KTNN thực hiện đánh giá rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và kết hợp theo ma trận rủi ro để xác định, đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu ở cấp độ BCQT NSĐP và cấp độ cơ sở dẫn liệu của khoản mục, nhóm giao dịch, số dư tài khoản và thông tin thuyết minh.

Hướng dẫn lưu ý một số rủi ro có thể phát sinh trong quá trình tổng hợp BCQT NSĐP, như số liệu giữa Kho bạc Nhà nước khu vực, cơ quan Thuế, Hải quan khu vực và Sở Tài chính còn sai lệch; số liệu được tổng hợp từ nhiều ngân sách cấp xã và nhiều đơn vị dự toán có thể chưa chính xác, đầy đủ. Ngoài ra, cần lưu ý các trường hợp hạch toán, quyết toán thu, chi không đúng niên độ; khoản thu, chi chưa đưa vào cân đối ngân sách; chuyển nguồn sai quy định; phân bổ sai nguồn kinh phí; trích lập không đủ nguồn cải cách tiền lương, quỹ dự trữ tài chính.

Trên cơ sở kết quả đánh giá rủi ro, kiểm toán viên nhà nước xác định trọng yếu kiểm toán đối với tổng thể BCQT, các khoản mục, nhóm giao dịch và thông tin thuyết minh cần lưu ý; đồng thời xác định mức trọng yếu thực hiện, ngưỡng sai sót không đáng kể và các nội dung trọng yếu.

Hướng dẫn yêu cầu tăng cường áp dụng thủ tục phân tích, khai thác dữ liệu để lựa chọn mẫu kiểm toán. Theo đó, lựa chọn mẫu một số BCQT của đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách cấp tỉnh và tối thiểu 10% BCQT của ngân sách cấp xã để so sánh, đối chiếu, đánh giá công tác quyết toán, tổng hợp, kiểm tra, lập BCQT NSĐP cũng như tính trung thực, hợp lý và sự phù hợp giữa số liệu tổng hợp với số liệu chi tiết.

Quy định phạm vi và kế thừa kết quả kiểm toán

Hướng dẫn quy định phạm vi kiểm toán được xác định phù hợp với Chuẩn mực KTNN, quy định của KTNN, tình hình thực tế địa phương và từng cuộc kiểm toán.

Trường hợp kiểm toán BCQT NSĐP độc lập, cuộc kiểm toán không tổ chức kiểm toán công tác quản lý, sử dụng và điều hành của chính quyền cấp xã và các đơn vị dự toán; không kiểm toán chi tiết dự án; không kiểm toán công tác quản lý, sử dụng tài sản công của địa phương; không kiểm toán BCQT của ngân sách cấp xã và các đơn vị dự toán.

Trường hợp kiểm toán BCQT NSĐP thực hiện sau cuộc kiểm toán NSĐP, phạm vi được xác định tương tự trường hợp kiểm toán độc lập và không kiểm toán lại các nội dung đã được kiểm toán tại cuộc kiểm toán NSĐP, trừ số liệu tại các chỉ tiêu BCQT có thay đổi so với thời điểm kết thúc cuộc kiểm toán. Đồng thời, không thực hiện đối chiếu BCQT ngân sách cấp xã và đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách cấp tỉnh.

Trường hợp kiểm toán BCQT NSĐP được thực hiện đồng thời với kiểm toán NSĐP, Đoàn kiểm toán căn cứ Chuẩn mực KTNN, các quy định của KTNN và tình hình thực tế để xác định giới hạn kiểm toán phù hợp.

Hướng dẫn yêu cầu khi kiểm toán BCQT NSĐP sau cuộc kiểm toán NSĐP phải kế thừa đầy đủ kết quả, hồ sơ, bằng chứng kiểm toán; hạn chế kiểm tra trùng lặp. Kiểm toán trưởng KTNN khu vực có trách nhiệm phân định rõ trách nhiệm giữa các Đoàn kiểm toán, bảo đảm không trùng lặp nội dung, phạm vi kiểm toán.

Thực hiện kiểm toán và kiểm soát chất lượng

Sau khi công bố quyết định kiểm toán, Đoàn kiểm toán tiến hành kiểm toán theo Quy trình kiểm toán của KTNN, các quy định có liên quan và nội dung chi tiết tại Phụ lục kèm theo Hướng dẫn.

Trong quá trình thực hiện, Đoàn kiểm toán và các thành viên phải tuân thủ Luật KTNN, Hệ thống CMKTNN, Quy trình kiểm toán, Quy chế hoạt động Đoàn kiểm toán và các quy định liên quan; bảo đảm nguyên tắc độc lập, khách quan. Công tác kiểm soát chất lượng kiểm toán được thực hiện theo Luật KTNN, CMKTNN 140 - Kiểm soát chất lượng kiểm toán, Quy chế Kiểm soát chất lượng kiểm toán và các quy định có liên quan.

Việc lập, lưu trữ tài liệu, hồ sơ kiểm toán được thực hiện theo quy định của Luật KTNN, Hệ thống CMKTNN, quy định về danh mục hồ sơ kiểm toán và chế độ nộp lưu, bảo quản, khai thác, hủy hồ sơ kiểm toán.

Hướng dẫn kiểm toán BCQT NSĐP là cơ sở để các đơn vị, Đoàn kiểm toán và thành viên Đoàn kiểm toán thống nhất thực hiện các nội dung, thủ tục kiểm toán; đồng thời tăng cường việc đánh giá rủi ro, xác định trọng yếu, khai thác dữ liệu và kế thừa kết quả kiểm toán, góp phần bảo đảm chất lượng, hiệu quả của hoạt động kiểm toán BCQT NSĐP.