(sav.gov.vn) - Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc nhận diện và đấu tranh với các biểu hiện “lệch chuẩn” không chỉ là yêu cầu về văn hóa - đạo đức mà còn là nhiệm vụ quan trọng để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Nền tảng tư tưởng và sự biến đổi của môi trường tư tưởng trong kỷ nguyên số

Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là kim chỉ nam định hướng cho sự phát triển bền vững của đất nước. Nền tảng tư tưởng của Đảng bao gồm: hệ giá trị chính trị - lý luận; mục tiêu, lý tưởng cách mạng; quan điểm về con đường phát triển đất nước; hệ chuẩn mực đạo đức, văn hóa gắn liền với bản chất cách mạng, khoa học và nhân văn của Đảng, là nền móng tinh thần bảo đảm cho sự thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng, sự đồng thuận xã hội trong nhân dân.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ là bảo vệ một hệ thống lý luận, mà còn là bảo vệ niềm tin, bảo vệ mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, bảo vệ định hướng phát triển lâu dài của đất nước. Khi nền tảng tư tưởng được giữ vững, Đảng có đủ cơ sở lý luận và thực tiễn để lãnh đạo đất nước vượt qua khó khăn, thách thức. Ngược lại, nếu nền tảng ấy bị xói mòn, niềm tin xã hội bị suy giảm thì sự ổn định chính trị và phát triển bền vững sẽ chịu tác động tiêu cực.

Tuy nhiên, kỷ nguyên số với sự bùng nổ của mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi căn bản cách thức hình thành nhận thức xã hội. Kỷ nguyên số đã tạo ra một “không gian công cộng mới” - nơi mọi cá nhân đều có thể sản xuất, chia sẻ và lan truyền thông tin với tốc độ chưa từng có. Bên cạnh đó, không gian mạng tạo ra hiện tượng “buồng vang” -  hiện tượng thông tin, niềm tin hoặc ý kiến chỉ được củng cố và lặp lại trong một nhóm người có cùng quan điểm. Các quan điểm đa chiều thường bị hạn chế trong môi trường này, dẫn đến góc nhìn bị sai lệch, cực đoan hóa và khó chấp nhận sự khác biệt. Đặc biệt, sự xuất hiện của công nghệ “Deepfake” có khả năng tạo ra nội dung giả mạo tinh vi, khiến việc phân biệt thật - giả trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, tạo mảnh đất màu mỡ cho các biểu hiện “lệch chuẩn” lan truyền.

Những biểu hiện “lệch chuẩn” điển hình

Biểu hiện “lệch chuẩn” được hiểu là những hành động, quan điểm, thái độ không phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp luật và giá trị văn hóa, chính trị của cộng đồng. Trong kỷ nguyên số, các biểu hiện này càng trở nên phức tạp và dễ lan truyền, tập trung vào 3 nhóm chính:

Biểu hiện “lệch chuẩn” trên không gian mạng trước hết là những quan điểm, thái độ đi ngược lại hệ giá trị chính trị và chuẩn mực pháp luật, trực tiếp đe dọa đến nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây là những hành vi lợi dụng tính ẩn danh và khả năng lan truyền nhanh của mạng xã hội để xuyên tạc lịch sử, bóp méo thông tin chính sách, thậm chí là kích động bạo lực và phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc. Các đối tượng phản động không ngừng truyền bá tư tưởng thù hận, thù địch, nhằm phủ nhận những thành quả cách mạng và vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Hai là các biểu hiện lệch chuẩn còn thể hiện rõ qua lối sống và văn hóa ứng xử của một bộ phận “cư dân mạng”. Nhiều cá nhân đã và đang cổ xúy cho lối sống thực dụng, sùng bái vật chất, sẵn sàng theo đuổi sự nổi tiếng “bất chấp” qua các trào lưu, xu hướng độc hại được gán mác là “hiện đại” hay “tự do”. Đáng lo ngại hơn là hiện tượng tung hô những “thần tượng mạng” có phát ngôn và hành vi coi thường thuần phong mỹ tục, vi phạm pháp luật, cùng với đó là văn hóa tranh luận thiếu lành mạnh trên môi trường thông tin số.

Cuối cùng, sự “lệch chuẩn” còn nằm ở chính cách thức tiếp nhận và lan truyền thông tin của những người dùng thiếu bản lĩnh chính trị và kỹ năng số. Một bộ phận người tham gia mạng xã hội đã vô tình “tiếp tay” cho kẻ xấu khi chia sẻ, bình luận và “khuếch đại” các nội dung xấu độc mà không nhận thức rõ đúng - sai. Chính sự thiếu hụt trong nhận thức kết hợp với thái độ thờ ơ, không kiên quyết đấu tranh phản bác trước các hành vi sai trái đã khiến những tài khoản ẩn danh có cơ hội tiếp tục công kích đường lối của Đảng, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân và gây mất ổn định trật tự xã hội.

Các biểu hiện “lệch chuẩn” nêu trên không chỉ gây hệ lụy về văn hóa - xã hội, mà còn tiềm ẩn nguy cơ trực tiếp đối với nền tảng tư tưởng của Đảng. Chúng có thể làm suy giảm niềm tin của một bộ phận nhân dân. Nếu niềm tin bị xói mòn, sự đồng thuận xã hội sẽ bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, sự lệch chuẩn về đạo đức, lối sống có thể dẫn đến sự tha hóa giá trị, làm suy yếu nền tảng tinh thần của xã hội. Nền tảng tư tưởng của Đảng gắn liền với mục tiêu vì con người, vì lợi ích nhân dân; nếu hệ giá trị xã hội bị lệch hướng, sự thống nhất giữa lý tưởng và thực tiễn sẽ bị thách thức.

Hơn nữa, các thế lực thù địch có thể lợi dụng những biểu hiện lệch lạc này để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Không gian mạng trở thành mặt trận quan trọng, nơi các quan điểm sai trái được lan truyền tinh vi, khó nhận diện nếu thiếu bản lĩnh và tri thức.

Vai trò của Kiểm toán nhà nước trong bảo vệ nền tảng tư tưởng

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, kiểm soát quyền lực, siết chặt kỷ luật tài chính, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công, tài sản công chính là những biểu hiện sinh động của việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Ở phương diện này, hoạt động của Kiểm toán nhà nước (KTNN) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong thực tiễn hoạt động của KTNN, mỗi kết luận kiểm toán hay kiến nghị kiểm toán đều mang tính nhạy cảm cao. Nếu thông tin không được truyền tải đầy đủ và đúng bản chất, các thế lực thù địch sẽ dễ dàng cắt ghép, suy diễn để chống phá.

Trước bối cảnh đó, toàn Đảng bộ KTNN cần phải có những hành động cụ thể:

Một là, tăng cường việc phổ biến tuyên truyền và thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ KTNN nhiệm kỳ 2025-2030 thông qua các Chương trình hành động, văn bản hướng dẫn nội ngành, trong đó đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán, gia tăng hiệu lực kết luận và kiến nghị kiểm toán; tiếp tục phát huy vai trò là công cụ hữu hiệu của Đảng, Nhà nước trong kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bám sát phương châm “An toàn - Uy tín” nhằm đạt mục tiêu “Chất lượng, chất lượng hơn và chất lượng hơn nữa” .

Hai là, nâng cao kỹ năng số và bản lĩnh chính trị cho cán bộ, đảng viên để tự tạo “sức đề kháng” trước tin giả thông qua các buổi sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt chuyên đề của các chi bộ tại KTNN. Các Đảng bộ và chi bộ thuộc KTNN phải thực hiện tuyên truyền, quán triệt nghiêm túc các Đảng viên trong việc tiếp nhận, sử dụng, tuyên truyền thông tin trên nên tảng số.

Ngoài ra, Đảng bộ KTNN định kỳ có thể tổ chức các buổi sinh hoạt chính trị nội bộ, trong đó mời các giảng viên, diễn giả uy tín về công tác tuyên truyền của Đảng về giảng dạy, qua đó tạo sự tương tác giữa các cán bộ, đảng viên để lan tỏa giá trị tích cực và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái.

Cuối cùng là đổi mới phương thức tuyên truyền, lấy thông tin chính thống để dẫn dắt dư luận trên các nền tảng số. Ngoài ra, KTNN có thể tạo thêm nhiều các trang thông tin chính thống như Facebook, Tiktok, Youtube... Qua đó, thường xuyên tương tác, đăng các thông tin chính thống để tạo ra nhiều nguồn tiếp cận, kiểm chứng thông tin trên không gian mạng.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số là một cuộc chiến lâu dài. Sự minh bạch của KTNN, kết hợp với tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên sẽ là lá chắn vững chắc bảo vệ định hướng phát triển của dân tộc./.

Tài liệu tham khảo

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới - Ths. Trịnh Xuân Ngọc, Thượng tá, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng - Tạp chí cộng sản;

Đấu tranh phê phán các biểu hiện lệch chuẩn trên không gian mạng - Thùy Liên, Lê Tùng - Tạp chí cộng sản;

Chỉ thị Về việc tổ chức thực hiện Kế hoạch kiểm toán năm 2026 của Tổng KTNN.