(sav.gov.vn) - Từ thuốc lá điếu nhập lậu đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, hoạt động buôn bán trái phép đang xuất hiện với nhiều phương thức, thủ đoạn mới. Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát, chủ động phát hiện từ sớm và xử lý nghiêm các đường dây, ổ nhóm vi phạm.

Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) vừa có công văn yêu cầu tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.

Theo đó, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các địa phương được yêu cầu chỉ đạo lực lượng chức năng chủ động nắm tình hình tại các tuyến biên giới, cửa khẩu, địa bàn nội địa và trên không gian mạng.

Trọng tâm là tổ chức tuần tra, kiểm tra, kiểm soát địa bàn; tăng cường trao đổi thông tin giữa các lực lượng để kịp thời phát hiện, đấu tranh, triệt phá các đường dây, ổ nhóm, tụ điểm buôn lậu thuốc lá.

Đáng chú ý, phạm vi kiểm soát lần này được đặt trong một diện rộng, từ thuốc lá điếu nhập lậu, thuốc lá giả, nguyên liệu thuốc lá đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới.

Hơn 110 triệu bao thuốc lá bị thu giữ

Thực tế cho thấy buôn lậu thuốc lá vẫn là vấn đề đáng lưu ý, với phương thức hoạt động ngày càng đa dạng.

Theo Bộ Công an, trong giai đoạn 2014-2025, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 79.459 vụ vi phạm pháp luật liên quan đến thuốc lá, thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu, cùng hơn 2 triệu sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Con số này cho thấy quy mô đáng kể của hoạt động kinh doanh thuốc lá trái phép, đồng thời đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ cả nguồn cung lẫn các kênh tiêu thụ.

Không chỉ tập trung tại các tuyến biên giới, cửa khẩu, hoạt động vi phạm còn có xu hướng lợi dụng những phương thức vận chuyển, giao nhận hàng hóa và giao dịch trên môi trường mạng để né tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng.

Một vụ việc được phát hiện đầu năm 2026 là minh chứng cho thủ đoạn này. Lực lượng Hải quan đã khởi tố vụ án liên quan việc lợi dụng loại hình hàng hóa quá cảnh để đưa vào Việt Nam hơn 65.000 thiết bị thuốc lá điện tử và 3.389 lọ tinh dầu, với tổng trị giá hàng hóa vi phạm hơn 9 tỷ đồng.

Vụ việc cho thấy các đối tượng không chỉ tìm cách vận chuyển hàng trái phép theo phương thức truyền thống mà còn lợi dụng những kẽ hở trong hoạt động logistics, xuất nhập khẩu để che giấu hàng hóa vi phạm.

Không để thuốc lá điện tử trở thành “điểm nóng” mới

Một nội dung được Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đặc biệt lưu ý là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và những sản phẩm thuốc lá mới.

Theo quy định, từ ngày 1/1/2025, Việt Nam cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Tuy nhiên, việc các sản phẩm này vẫn xuất hiện trong những vụ việc bị lực lượng chức năng phát hiện cho thấy nguy cơ hình thành thị trường bất hợp pháp vẫn hiện hữu.

Bởi vậy, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đề nghị các lực lượng chức năng tăng cường năng lực nhận diện, kiểm tra và xử lý đối với các sản phẩm thuốc lá mới. Đồng thời, Hiệp hội Sản xuất và Tiêu thụ thuốc lá Việt Nam được đề nghị phối hợp tổ chức các chương trình tập huấn, cung cấp kiến thức chuyên sâu cho lực lượng trực tiếp đấu tranh chống buôn lậu.

Đây là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh hình thức, mẫu mã và phương thức phân phối của các sản phẩm thuốc lá mới liên tục thay đổi, trong khi việc mua bán có thể diễn ra nhanh chóng trên các nền tảng trực tuyến.

Xử lý nghiêm để tạo sức răn đe

Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đề nghị Bộ Công an chỉ đạo Công an các cấp phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tư pháp và lực lượng chức năng khẩn trương điều tra, truy tố, đưa ra xét xử những vụ án buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá có quy mô lớn, tính chất phức tạp, xuyên quốc gia.

Việc xử lý nghiêm các vụ án điển hình được đặt mục tiêu tạo sức răn đe, phòng ngừa vi phạm, đồng thời ngăn chặn nguy cơ hình thành các đường dây buôn lậu hoạt động có tổ chức.

Cùng với biện pháp nghiệp vụ, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng được yêu cầu tăng cường, nhất là tuyên truyền về tác hại của thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đối với sức khỏe cộng đồng.

Trong bối cảnh hoạt động buôn lậu đang dịch chuyển theo hướng tinh vi và khó nhận diện hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát hiện, xử lý khi vụ việc đã xảy ra mà phải chủ động nắm tình hình, nhận diện phương thức mới và ngăn chặn từ sớm, từ xa.

Từ biên giới, cửa khẩu đến thị trường nội địa và không gian mạng, việc siết chặt kiểm soát thuốc lá đang được đặt ra đồng bộ hơn, với mục tiêu không để những kẽ hở trong quản lý trở thành cơ hội cho các đường dây buôn lậu phát triển.