(sav.gov.vn) - Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã bổ sung vào Kế hoạch kiểm toán năm 2026 và đang triển khai kiểm toán chuyên đề việc xây dựng và quản lý, sử dụng vốn đầu tư dự án trường học cho các xã biên giới. Không chỉ đánh giá hiệu quả đầu tư, chuyên đề kiểm toán này được kỳ vọng sẽ làm rõ hiệu quả kinh tế, giá trị xã hội của các dự án; nhận diện, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn; bảo đảm hiệu quả đầu tư, đặc biệt là mục tiêu và ý nghĩa của chính sách.

Chủ trương nhân văn

Việc đầu tư xây dựng các trường học liên cấp tại khu vực các xã biên giới đang tạo ra “cú hích” mạnh mẽ cho giáo dục vùng cao. Chương trình này khẳng định chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo cho đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới khó khăn; hướng tới thu hẹp khoảng cách, bảo đảm công bằng trong giáo dục.

Theo báo cáo của Chính phủ, trong giai đoạn 1, đã có 108 trường khởi công; đến nay, 40 trường đã hoàn thành toàn bộ hạng mục, 68 trường chưa hoàn thành 100% hạng mục, vừa tổ chức dạy học, nuôi dưỡng học sinh vừa thi công.

Đánh giá từ các Bộ, ngành, địa phương cho thấy, chủ trương đầu tư xây dựng trường học tại các xã biên giới đã lan tỏa sâu rộng trong toàn hệ thống chính trị và nhân dân. “Đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vô cùng phấn khởi và đồng thuận chủ trương này. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, đất đai hiếm nhưng bà con sẵn sàng nhường đất, di dời nhà cửa để có mặt bằng, bảo đảm chất lượng, tiến độ xây dựng trường”- Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Nghệ An Thái Văn Thành chia sẻ.

Đặc biệt, các trường học nội trú liên cấp đã giúp giải quyết bài toán sáp nhập các điểm trường nhỏ lẻ, ít học sinh nhưng lại cần nhiều biên chế giáo viên. Học sinh vùng cao được tập trung học tập trong môi trường có cơ sở vật chất khang trang, trang thiết bị đồng bộ, hiện đại; được nuôi dưỡng, chăm sóc toàn diện về nền nếp, tác phong, ý thức kỷ luật và kỹ năng sống.

Các địa phương cũng quan tâm bố trí, điều động đội ngũ giáo viên có chuyên môn tốt về quản lý, dạy học tại các trường, xây dựng môi trường học tập tốt cho các em. Những tác động, ý nghĩa lan tỏa bước đầu từ chương trình đã góp phần nhân lên giá trị và hiệu quả đầu tư.

Còn không ít vướng mắc trong triển khai

Dù mang ý nghĩa chiến lược và tạo tác động tích cực, song thực tiễn quá trình triển khai đầu tư xây dựng các trường cũng đối mặt với không ít khó khăn, áp lực.

Theo lãnh đạo các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, các dự án có tổng mức đầu tư lớn, nhiều trường mức đầu tư lên tới hàng trăm tỷ đồng, lần đầu tiên được triển khai và phải thực hiện trong thời gian rất ngắn (triển khai thi công từ đầu năm và hoàn thành trước thềm năm học mới), tạo áp lực lớn cho địa phương. Trong khi đó, phương thức “vừa thiết kế vừa thi công” trong điều kiện các thủ tục phê duyệt chưa hoàn thiện cũng phát sinh một số nội dung cần rà soát, thống nhất trong công tác thanh quyết toán và xử lý các điểm vênh kỹ thuật.

Kiểm toán để nhận diện vướng mắc, hoàn thiện cách thức triển khai

Trong bối cảnh đó, các địa phương đón nhận cuộc kiểm toán của KTNN với tinh thần cầu thị, phấn khởi và kỳ vọng những vướng mắc từ thực tiễn sẽ được nhận diện, tháo gỡ.

Chia sẻ với các địa phương, tại Hội nghị triển khai kiểm toán đối với các dự án đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới của các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị và TP. Huế, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung nhấn mạnh, ngoài việc kiểm toán ghi nhận giá trị đầu tư, mục tiêu lớn hơn mà KTNN hướng tới trong cuộc kiểm toán này là đánh giá việc triển khai chương trình các dự án có đạt được mục tiêu, yêu cầu của Bộ Chính trị và kỳ vọng của địa phương hay không.

KTNN cũng sẽ làm rõ những vướng mắc trong quá trình triển khai; đánh giá quá trình vận hành, đưa vào khai thác sử dụng các dự án này, từ đó đưa ra những đề xuất, kiến nghị với Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, để có sự điều chỉnh kịp thời, phù hợp trong thực hiện các dự án ở giai đoạn 2.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị Đoàn kiểm toán phối hợp chặt chẽ với các địa phương, quan tâm đánh giá tác động kinh tế - xã hội của chương trình; làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của các Bộ, ngành; những vướng mắc, khó khăn, những nội dung cần điều chỉnh, từ đó đưa ra kiến nghị, đề xuất với các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương và lãnh đạo các cấp trong việc triển khai chương trình này.

Theo kế hoạch, giai đoạn 2 sẽ triển khai thi công 121 trường, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2027. Thông qua việc bám sát thực tiễn, lắng nghe từ cơ sở, kết quả kiểm toán sẽ được KTNN tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để các cơ quan có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ những vướng mắc, điều chỉnh cách thức triển khai phù hợp với thực tiễn. Qua đó, KTNN góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư, để những ngôi trường vùng biên phát huy giá trị thiết thực đối với sự nghiệp giáo dục nơi “phên dậu” của Tổ quốc./.