Kiểm toán nhà nước

Ngày 27 tháng 6 năm 2007, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 72/2007/TT-BTC hướng dẫn việc đăng ký và quản lý hành nghề kế toán. Thông tư này là cơ sở pháp lý cho hoạt động cung cấp dịch vụ kế toán và là cơ sở phục vụ quản lý Nhà nước về hoạt động cung cấp dịch vụ kế toán. Trong bài viết này chúng tôi muốn đánh giá việc thực hiện đăng ký và quản lý hành nghề kế toán góp phần quan trọng trong việc thực hiện tốt công tác quản lý thuế ở Việt Nam hiện nay.

Tăng trưởng kinh tế là một trong những chỉ số kinh tế vĩ mô đặc biệt quan trọng và nó thường được đo bằng sự tăng trưởng tổng sản phẩm quốc dân (GNP) hoặc tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Năm 2005, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục có bước phát triển theo chiều hướng tích cực, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt mức cao nhất trong 5 năm qua (8,4). Cơ cấu kinh tế có bước chuyển dịch theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Tỷ trọng giá trị các ngành sản xuất, dịch vụ trong GDP chuyển dịch theo hướng tích cực. Tỷ trọng giá trị ngành nông nghiệp trong GDP giảm từ 23,2 năm 2001 xuống còn 20,7 năm 2005; tỷ trọng giá trị ngành công nghiệp và xây dựng tăng từ 38,1 năm 2001 lên 40,8 năm 2005. Hoạt động xuất khẩu tăng trưởng khá, năm 2005 kim ngạch xuất khẩu tăng khoảng 20.Thu ngân sách vượt dự toán đề ra. Tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước tăng lên hàng năm. Vốn đầu tư toàn xã hội năm 2005 dự kiến đạt hơn 320 ngàn tỷ đồng, tăng 16,4 so với thực hiện năm 2004 và bằng 38,2 GDP.

Phương pháp kiểm toán nói chung và phương pháp kiểm toán hoạt động nói riêng là một trong những vấn đề lý luận cơ bản về kiểm toán. Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam có rất ít bài viết và công trình nghiên cứu về phương pháp kiểm toán; hơn nữa, hầu như chưa có tài liệu đề cập đến định nghĩa về phương pháp kiểm toán, dẫn đến những cách hiểu khác nhau về phương pháp kiểm toán. Bài viết này tác giả luận bàn những vấn đề lý luận về phương pháp kiểm toán hoạt động (KTHĐ).

Khi phân tích báo cáo tài chính, các kiểm toán viên phải phân tích các nội dung khác nhau nhằm xem xét, đánh giá các mặt khác nhau trong hoạt động của doanh nghiệp trên cơ sở các thông tin tài chính và thông tin phi tài chính. Tuy vậy, thực tế hiện nay, nội dung phân tích báo cáo tài chính mà các công ty kiểm toán độc lập ở Việt Nam sử dụng trong hoạt động kiểm toán vẫn còn nhiều bất cập, chưa phản ánh được tình hình tài chính và thực trạng tài chính của doanh nghiệp cũng như chưa thể coi là căn cứ tin cậy, có hiệu quả hơn so với kiểm tra chi tiết trong việc giảm bớt rủi ro phát hiện liên quan đến cơ sở dẫn liệu của báo cáo tài chính.

Cơ sở đo lường theo giá gốc và kế toán giá gốc là những nội dung xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử kế toán. Trải qua nhiều biến động và chịu nhiều thử thách, tác động của môi trường kế toán, đến nay, kế toán giá gốc bộc lộ nhiều hạn chế, cần có sự xem xét, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện cụ thể để nâng cao chất lượng công tác kế toán và tính hữu ích của thông tin trình bày trên báo cáo tài chính.

Trong các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanhT, ngoài các giao dịch phát sinh bằng đơn vị tiền tệ kế toán (Đồng Việt Nam hoặc đơn vị tiền tệ thông dụng khác được Bộ Tài chính cho phép sử dụng) còn phát sinh các giao dịch bằng ngoại tệ hoặc có các hoạt động ở nước ngoài. Trong những trường hợp đó khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái sẽ được xác định, hạch toán và trình bày thông tin như thế nào để nhằm phản ánh trung thực tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và luồng tiền của doanh nghiệp? Trước đòi hỏi đó chuẩn mực 10 - ảnh hưởng của sự thay đổi tỷ giá hối đoái đã được Bộ Tài chính ban hành và công bố theo Quyết định 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 và Thông tư 105/2003/TT-BTC ngày 4/11/2003 hướng dẫn thực hiện chuẩn mực này.

Mục tiêu của Báo cáo tài chính (BCTC) là cung cấp các thông tin tài chính hữu ích cho người sử dụng trong việc ra quyết định kinh tế. Tuy nhiên, khi các nguyên tắc, yêu cầu, hướng dẫn lập và trình bày BCTC không rõ ràng và đầy đủ, thiếu tính đồng bộ, hay khó áp dụng sẽ không đảm bảo được các tính chất làm cho thông tin trên báo cáo trở nên hữu ích như đáng tin cậy, có thể hiểu, so sánh được..., BCTC vì thế trở nên kém hữu ích. Việc tham khảo, tổng hợp các tài liệu, luận điểm liên quan của các nhà nghiên cứu và tổ chức nghề nghiệp trên thế giới là rất cần thiết, nhằm góp phần hình thành các cơ sở khoa học để đánh giá thực trạng và nâng cao tính hữu ích của BCTC ở Việt Nam hiện nay.

Luật Kiểm toán Nhà nước đánh dấu một bước phát triển mới của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) trong điều kiện phát triển và hội nhập ngày càng sâu rộng của nền kinh tế nước ta với thế giới. Luật được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn 10 năm hoạt động của KTNN, phù hợp hệ thống pháp luật hiện hành của Việt Nam, quán triệt và thể chế hoá đường lối, chủ trương của Đảng về phát triển KTNN, tham khảo có chọn lọc tuyên bố LIMA về kiểm tra tài tài chính của tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI), thông lệ quốc tế và kinh nghiệm của các nước trên thế giới. Luật ra đời thể hiện quyết tâm của Đảng, Quốc hội, Chính phủ trong việc lập lại kỷ cương quản lý tài chính ngân sách phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí nguồn lực công.

Chế độ kế toán công ty chứng khoán được ban hành theo Quyết định số 99/2000/QĐ-BTC ngày 13/06/2000 của Bộ Tài chính quy định những vấn đề về kế toán đối với công ty chứng khoán. Tuy nhiên, từ khi ban hành cho đến nay đã trải qua khoảng thời gian tương đối dài với những thay đổi của thị trường chứng khoán, sự ra đời của Luật kế toán, 26 Chuẩn mực kế toán Việt Nam và các thông tư hướng dẫn thì việc cần thiết phải bổ sung, sửa đổi những nội dung mới là hoàn toàn cần thiết và cấp bách.