(sav.gov.vn) - - Hội nghị sơ kết công tác phối hợp giai đoạn 2023-2026 và ký Quy chế phối hợp giai đoạn tiếp theo giữa Kiểm toán nhà nước (KTNN) với Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND) các tỉnh Gia Lai, Khánh Hòa và Đắk Lắk diễn ra chiều 13/10 tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Gia Lai. Sự kiện đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ phối hợp giữa KTNN với các địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc phát huy giá trị của kết quả kiểm toán trong lãnh đạo, giám sát và điều hành, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công.

Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và đổi mới phương thức quản lý, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm hoạt động kiểm toán được triển khai thuận lợi. Quan trọng hơn, những hạn chế được phát hiện phải được khắc phục đến cùng; kiến nghị kiểm toán phải chuyển hóa thành hành động quản lý cụ thể; những bất cập có tính hệ thống phải được nhận diện để hoàn thiện cơ chế, chính sách. Đó cũng là thước đo thực chất của phối hợp: Không dừng ở việc hoàn thành quy trình, mà phải tạo chuyển biến trong quản trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Từ kết quả kiểm toán đến hiệu quả quản trị

Giai đoạn 2023-2026, công tác phối hợp giữa KTNN với các địa phương từng bước đi vào nền nếp. Việc trao đổi thông tin, cung cấp hồ sơ, tài liệu và giải trình phục vụ kiểm toán được tăng cường; kế hoạch kiểm toán từng bước được trao đổi nhằm nâng cao tính chủ động, hạn chế chồng chéo với hoạt động thanh tra, kiểm tra. Kết quả kiểm toán đồng thời cung cấp thêm căn cứ để các địa phương rà soát việc quản lý ngân sách, đầu tư công, đất đai, tài sản công và thực hiện chính sách, chế độ.

Đối với HĐND, kết quả kiểm toán là nguồn thông tin phục vụ giám sát, xem xét và quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền về ngân sách địa phương. Đối với UBND, đây là căn cứ để chấn chỉnh công tác quản lý, xác định bất cập trong tổ chức thực hiện và tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính. Với cấp ủy, việc quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo khắc phục những tồn tại được phát hiện qua kiểm toán góp phần gắn trách nhiệm quản lý nguồn lực với trách nhiệm của tổ chức, người đứng đầu.

Theo Kiểm toán trưởng KTNN khu vực VIII Huỳnh Ngọc Quang, công tác phối hợp thời gian qua có chuyển biến tích cực. Các địa phương quan tâm phối hợp trong xây dựng kế hoạch, cung cấp thông tin, hồ sơ và giải trình phục vụ kiểm toán; đồng thời sử dụng kết quả kiểm toán trong quản lý, điều hành và giám sát việc thực hiện kiến nghị.

Tính đến tháng 9/2026, tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán tại KTNN khu vực VIII đạt 94,6%. Kết quả này phản ánh sự chuyển biến trong trách nhiệm phối hợp và tổ chức thực hiện kiến nghị của các đơn vị được kiểm toán, cơ quan quản lý liên quan. Một kiến nghị kiểm toán chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành thay đổi trong thực tiễn quản lý. Việc xử lý một khoản thu, giảm một khoản chi hay khắc phục một sai sót cụ thể là cần thiết, nhưng chưa đủ nếu nguyên nhân dẫn đến sai sót vẫn tồn tại. Vì vậy, hiệu quả phối hợp cần được đánh giá không chỉ bằng số kiến nghị đã thực hiện, mà còn bằng khả năng khắc phục tận gốc những bất cập, phòng ngừa rủi ro và nâng cao chất lượng quản lý trong các chu kỳ tiếp theo.

Tại Hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn lực, nhất là hạ tầng, ngân sách, đất đai và tài sản công trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, tăng cường kỷ luật tài chính, thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cần gắn với nâng cao chất lượng phối hợp giữa các cơ quan.

Gia Lai xác định kết quả, kiến nghị kiểm toán là cơ sở quan trọng để chấn chỉnh công tác quản lý ngân sách, đầu tư công, đất đai, tài sản công; làm rõ trách nhiệm và xử lý những tồn tại, hạn chế. Việc tiếp tục phối hợp, trao đổi kinh nghiệm với KTNN được kỳ vọng giúp địa phương nhận diện sớm rủi ro, chủ động khắc phục bất cập và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Từ thực tiễn đó, phối hợp cần được nhìn nhận như một cơ chế kết nối giữa kiểm toán, giám sát và điều hành. Khi kết quả kiểm toán được sử dụng trong lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý, những phát hiện cụ thể có thể trở thành căn cứ nhận diện vấn đề mang tính hệ thống, từ đó điều chỉnh phương thức quản lý và nâng cao chất lượng quyết định sử dụng nguồn lực công.

Rõ trách nhiệm, khơi thông điểm nghẽn

Quy chế phối hợp lần này có sự tham gia của Ban Thường vụ Tỉnh ủy bên cạnh Thường trực HĐND và UBND các tỉnh. Đây là điểm mới góp phần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đối với việc thực hiện kỷ luật, kỷ cương tài chính, quản lý tài sản công và xử lý các vấn đề phát sinh qua kiểm toán. Khi kết quả kiểm toán được quan tâm ở cả cấp lãnh đạo, cơ quan giám sát và cơ quan điều hành, việc thực hiện kiến nghị có điều kiện gắn chặt hơn với trách nhiệm của từng tổ chức, đơn vị và người đứng đầu.

Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy đề cập đến 3 sự chuyển đổi trọng tâm cần thúc đẩy trong công tác phối hợp: Từ khắc phục sai sót sang nhận diện nguyên nhân gốc rễ và phòng ngừa rủi ro; từ trao đổi hồ sơ thủ công sang chia sẻ dữ liệu số; từ xử lý kiến nghị theo từng vụ việc sang đúc kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế và tháo gỡ điểm nghẽn trong quản lý.

Những định hướng này gắn liền với các lĩnh vực dễ phát sinh vướng mắc như: Bồi thường, giải phóng mặt bằng, đấu thầu dự án, xác định giá đất, quản lý, bảo vệ rừng và khai thác khoáng sản. Đây đều là những lĩnh vực đan xen trách nhiệm của nhiều cơ quan, trải qua nhiều khâu và quyết định quản lý phức tạp, do đó đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ trong việc cung cấp thông tin, xác định rõ trách nhiệm và kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.

Việc chuyển từ xử lý sai sót sang phòng ngừa rủi ro cũng chính là bước chuyển tư duy từ quản lý theo sự vụ sang quản trị dựa trên dữ liệu và trách nhiệm giải trình. Nếu những vướng mắc liên tục lặp lại ở nhiều địa phương, dự án hay lĩnh vực, vấn đề không chỉ nằm ở một hồ sơ hay quyết định riêng lẻ, mà còn phản ánh những bất cập mang tính hệ thống trong quy trình, cơ chế phối hợp hoặc quy định pháp luật. Nhận diện những điểm chung này từ kết quả kiểm toán sẽ tạo cơ sở vững chắc để kiến nghị sửa đổi chính sách, khắc phục tận gốc nguyên nhân và hạn chế tối đa việc tái diễn sai phạm.

Không chỉ tại Đắk Lắk, bài toán quản lý tài sản công cũng đang đặt ra nhiều thách thức tại các địa phương khác, đòi hỏi sự “bắt bệnh” kịp thời từ cơ quan kiểm toán. Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Việt Hùng cho biết, địa phương đang xử lý các vấn đề liên quan đến nhà, đất, trụ sở sau sắp xếp, với yêu cầu sử dụng tài sản đúng mục đích, hạn chế bỏ trống, xuống cấp và tránh thất thoát, lãng phí.

Thực tiễn cho thấy, quản lý tài sản công sau sắp xếp không chỉ là bài toán kiểm kê, bàn giao hay hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Điều quan trọng là xác định phương án sử dụng phù hợp, rõ trách nhiệm quản lý, có tiến độ xử lý và bảo đảm tài sản được khai thác đúng công năng, mang lại giá trị thiết thực. Một trụ sở đã được thống kê đầy đủ nhưng tiếp tục bỏ trống, xuống cấp hoặc chậm đưa vào sử dụng vẫn là biểu hiện của nguồn lực chưa được khai thác hiệu quả.

Vì vậy, phối hợp giữa KTNN với cấp ủy, HĐND và UBND cần hướng đến cả việc nhận diện rủi ro lẫn theo dõi quá trình thực hiện phương án xử lý. Những bất cập về quy định, phân cấp, thẩm quyền hoặc năng lực thực thi cần được làm rõ để có giải pháp phù hợp.

Đưa kiến nghị vào cuộc sống, phát huy giá trị nguồn lực công

Với Quy chế phối hợp mới, yêu cầu đặt ra là cụ thể hóa các nội dung đã ký kết thành nhiệm vụ, có đầu mối, tiến độ và kết quả kiểm chứng được. Trọng tâm là nâng cao chất lượng trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu số, lựa chọn nội dung kiểm toán sát với rủi ro quản lý và theo dõi chặt chẽ việc thực hiện kiến nghị, nhất là những vấn đề tồn đọng qua nhiều giai đoạn tổ chức bộ máy.

Phát biểu tại Hội nghị, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh ý nghĩa của việc tăng cường phối hợp đối với nâng cao chất lượng kiểm toán, giữ vững kỷ luật tài chính, tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu KTNN khu vực VIII chủ động lựa chọn nội dung kiểm toán trọng tâm, phù hợp với yêu cầu quản lý và thực tiễn địa phương; tăng cường trao đổi, chia sẻ dữ liệu, bảo đảm phối hợp hiệu quả, hạn chế chồng chéo với hoạt động thanh tra, kiểm tra.

Đối với các kiến nghị chưa được thực hiện dứt điểm, cần rà soát, xác định rõ trách nhiệm xử lý trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy. Việc thực hiện kiến nghị phải gắn với hoạt động giám sát của HĐND, trách nhiệm điều hành của UBND và sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy.

Định hướng này khẳng định vai trò của KTNN không chỉ ở việc kiểm tra, xác nhận và kiến nghị xử lý các vấn đề trong quản lý, sử dụng nguồn lực công. Thông qua kiểm toán, cơ quan kiểm toán còn cung cấp thông tin tin cậy cho hoạt động giám sát, điều hành; nhận diện nguy cơ ảnh hưởng đến kỷ luật tài chính; chỉ ra bất cập trong cơ chế quản lý và thúc đẩy các cơ quan có thẩm quyền khắc phục.

Tuy nhiên, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên cơ quan kiểm toán. KTNN phải nâng cao chất lượng phát hiện, kiến nghị và cung cấp thông tin; UBND tổ chức thực hiện kiến nghị thuộc thẩm quyền; HĐND tăng cường giám sát; cấp ủy lãnh đạo, chỉ đạo khắc phục tồn tại và xử lý các vấn đề có tính hệ thống. Phối hợp chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi mỗi chủ thể thực hiện đúng chức năng, đồng thời bảo đảm các khâu liên quan được kết nối thông suốt.

Giá trị lớn nhất của phối hợp giữa KTNN với các địa phương không chỉ nằm ở số cuộc kiểm toán hoàn thành hay số kiến nghị được ghi nhận đã thực hiện, mà ở sự chuyển biến trong cách quản lý và sử dụng nguồn lực công. Khi thông tin được chia sẻ kịp thời, trách nhiệm được xác định rõ, kiến nghị được thực hiện đến cùng và bất cập được chuyển hóa thành giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách, kiểm toán sẽ góp phần trực tiếp nâng cao hiệu quả quản trị.

Quy chế phối hợp giữa KTNN với Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND các tỉnh Gia Lai, Khánh Hòa và Đắk Lắk vì thế cần được nhìn nhận như một cơ chế hành động. Thước đo cuối cùng là những chuyển biến có thể kiểm chứng trong kỷ luật tài chính, hiệu quả quản lý tài sản công, chất lượng thực thi chính sách và trách nhiệm giải trình./.

KTNN cần tiếp tục hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ địa phương, nhất là ở cấp xã, góp phần nâng cao năng lực quản lý tài chính, ngân sách và tài sản công trong điều kiện tổ chức chính quyền mới.

 

KTNN đóng vai trò như một “bác sĩ quản trị giàu kinh nghiệm”. Hoạt động kiểm toán không dừng lại ở việc phát hiện các thiếu sót cơ học, mà quan trọng hơn đã chỉ rõ các điểm nghẽn về cơ chế, nhận diện những “vùng trũng” rủi ro tiềm ẩn trong quản trị ngân sách, đất đai, đầu tư công và tài sản công; từ đó giúp chính quyền địa phương uốn nắn, hoàn thiện và nâng cao tính tự đề kháng.

Khánh Hòa đang hoàn thiện việc bàn giao, sắp xếp và xử lý nhà, đất, trụ sở dôi dư với mục tiêu sớm đưa các tài sản này vào sử dụng đúng mục đích, tránh bỏ trống, xuống cấp, gây lãng phí. Đề nghị KTNN hỗ trợ địa phương nhận diện rủi ro, bất cập qua hoạt động kiểm toán để kịp thời chấn chỉnh; đồng thời làm rõ những vướng mắc về cơ chế, chính sách và kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết.