Kiểm toán nhà nước
State audit office of VietNam
(sav.gov.vn) - Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 2279/QĐ-TTg ngày 18/11/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tổng thể “Xây dựng, vận hành Nền tảng số quốc gia về lưu trữ giai đoạn 2026 - 2030”.

Đề án hướng tới chuyển đổi phương thức quản lý tài liệu lưu trữ từ phân tán sang tập trung, từ quản lý tài liệu sang quản trị dữ liệu thống nhất trong môi trường số, góp phần thúc đẩy phát triển Chính phủ số và hạ tầng dữ liệu quốc gia.
Hình thành nền tảng lưu trữ số dùng chung trên phạm vi toàn quốc
Đề án được triển khai đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức nhà nước ở Trung ương và địa phương, doanh nghiệp nhà nước. Mục tiêu trọng tâm là xây dựng, vận hành Nền tảng số quốc gia về lưu trữ dùng chung, gắn với hoàn thiện Cơ sở dữ liệu tài liệu lưu trữ Phông Lưu trữ Nhà nước Việt Nam, bảo đảm việc quản lý, bảo quản, khai thác và sử dụng tài liệu lưu trữ được thực hiện thống nhất, hiệu quả trên môi trường số.
Theo lộ trình, đến năm 2028, hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chuẩn dữ liệu, chuẩn gói tin, định danh dữ liệu và các quy trình nghiệp vụ thiết yếu về lưu trữ số sẽ được hoàn thiện, áp dụng thống nhất. Đồng thời, hoàn thành xây dựng các chức năng cốt lõi và đưa Nền tảng vào vận hành; thí điểm kết nối, tiếp nhận tự động văn bản điện tử từ Hệ thống quản lý văn bản và điều hành để lưu trữ, làm cơ sở mở rộng triển khai trong giai đoạn tiếp theo.
Cùng với đó, Cơ sở dữ liệu tài liệu lưu trữ Phông Lưu trữ Nhà nước Việt Nam tiếp tục được hoàn thiện, phát triển và vận hành tập trung trên hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Tài liệu lưu trữ số và dữ liệu đặc tả hồ sơ, tài liệu từ các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước được chuẩn hóa, cập nhật, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ, khai thác và tái sử dụng theo quy định.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là hoàn thành việc đưa toàn bộ tài liệu lưu trữ vĩnh viễn đã được số hóa tại các lưu trữ lịch sử, bộ, ngành, địa phương lên Nền tảng để bảo quản, khai thác, sử dụng và phát huy giá trị.
Đến năm 2029, Đề án đặt mục tiêu hoàn thiện hệ thống pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu vận hành Nền tảng; đồng thời mở rộng kết nối tự động, tiếp nhận tài liệu số từ các Hệ thống quản lý văn bản và điều hành. Quá trình này phải bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và khả năng kiểm chứng lâu dài của tài liệu, dữ liệu lưu trữ.
Đến năm 2030, Nền tảng số quốc gia về lưu trữ sẽ được vận hành tập trung, thống nhất, an toàn, liên tục và dùng chung trên phạm vi toàn quốc. Các cơ quan, tổ chức chưa có hệ thống, kho lưu trữ số chuyên dụng sử dụng Nền tảng để quản lý tài liệu lưu trữ số theo thẩm quyền; các hệ thống, kho lưu trữ số chuyên dụng hiện có phải kết nối, liên thông với Nền tảng.
Đáng chú ý, Đề án đặt mục tiêu 100% bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi triển khai kết nối, khai thác, sử dụng Nền tảng theo quy định; các chức năng lưu trữ có thể tổ chức tập trung được thực hiện trên Nền tảng.
Ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong khai thác tài liệu lưu trữ
Để bảo đảm khả năng vận hành đồng bộ, Đề án xác định Nền tảng số quốc gia về lưu trữ được xây dựng theo kiến trúc mở, tiêu chuẩn mở, đáp ứng tiêu chí nền tảng số dùng chung quốc gia, phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia. Nền tảng phải bảo đảm khả năng tích hợp, mở rộng, kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu và kế thừa các hệ thống hiện có.
Nền tảng được thiết kế theo mô hình nhiều lớp, gồm: lớp người dùng và truy cập dịch vụ; lớp dịch vụ nghiệp vụ lưu trữ; lớp dữ liệu và quản trị dữ liệu; lớp tích hợp, chia sẻ dữ liệu; lớp trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu; lớp bảo mật, an toàn thông tin; lớp hạ tầng số và lưu trữ số.
Việc triển khai được thực hiện trên hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, tính sẵn sàng, khả năng phục hồi và chủ quyền dữ liệu, đáp ứng yêu cầu bảo quản tài liệu số lâu dài.
Đề án cũng nhấn mạnh yêu cầu thiết lập mô hình quản trị dữ liệu thống nhất theo toàn bộ vòng đời tài liệu; phân định rõ trách nhiệm giữa chủ quản dữ liệu, quản trị dữ liệu, quản lý chất lượng dữ liệu và đơn vị vận hành kỹ thuật. Qua đó, bảo đảm dữ liệu được quản lý xuyên suốt, không bị đứt gãy từ khi hình thành đến khi được bảo quản, khai thác và sử dụng lâu dài.
Trong quá trình tích hợp, chuyển đổi, các hệ thống hiện có sẽ được kết nối, kế thừa và chuẩn hóa dữ liệu theo yêu cầu nghiệp vụ, tránh đầu tư trùng lặp. Nền tảng được kết nối với Hệ thống quản lý văn bản và điều hành, Trục liên thông văn bản quốc gia, các cơ sở dữ liệu, nền tảng dùng chung quốc gia và hệ thống thông tin của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, VNeID theo chức năng, thẩm quyền và quy định của pháp luật.
Đặc biệt, Đề án hướng tới hình thành năng lực khai thác thông minh tài liệu, dữ liệu lưu trữ trên cơ sở ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số phù hợp. Các công nghệ này sẽ hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp, phân tích và khai phá dữ liệu, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ, phục vụ quản lý nhà nước, quản trị quốc gia, nghiên cứu, giáo dục, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội.
Cùng với việc xây dựng nền tảng công nghệ, Đề án chú trọng hoàn thiện mô hình lưu trữ dự phòng hai lớp đối với tài liệu thuộc diện dự phòng Phông Lưu trữ Nhà nước Việt Nam, bảo đảm an toàn, toàn vẹn và khả năng phục hồi, sử dụng tài liệu, dữ liệu khi xảy ra sự cố, thiên tai, thảm họa.
Nâng cao năng lực quản trị, vận hành và phát triển nguồn nhân lực lưu trữ số
Để triển khai hiệu quả các mục tiêu đề ra, Đề án xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm: hoàn thiện hệ thống pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ; xây dựng và vận hành Nền tảng số quốc gia về lưu trữ; hoàn thiện, phát triển Cơ sở dữ liệu tài liệu lưu trữ Phông Lưu trữ Nhà nước Việt Nam; xây dựng hạ tầng số tập trung để vận hành Nền tảng; phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản trị, vận hành Nền tảng.
Trong đó, công tác quản trị, vận hành, giám sát và bảo trì Nền tảng phải được tổ chức đồng bộ, bảo đảm hoạt động ổn định, liên tục, an toàn, hiệu quả. Các cơ quan chức năng có trách nhiệm tổ chức cung cấp dịch vụ khai thác, sử dụng tài liệu, dữ liệu lưu trữ cho cơ quan, tổ chức, cá nhân theo thẩm quyền, phạm vi tiếp cận và quy định của pháp luật; đồng thời cung cấp các dịch vụ lưu trữ số cơ bản dùng chung, thực hiện định danh, xác thực, phân quyền và kiểm soát quyền tiếp cận dữ liệu.
Đề án cũng đặt ra yêu cầu phát triển đội ngũ nhân lực liên ngành, chuyên gia về lưu trữ, quản trị dữ liệu, công nghệ số, an toàn thông tin và trí tuệ nhân tạo, đáp ứng yêu cầu quản trị, vận hành, khai thác và phát triển Nền tảng. Năng lực của đội ngũ làm công tác lưu trữ cần được nâng cao theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, thích ứng với yêu cầu quản trị tài liệu, dữ liệu và bảo quản số lâu dài.
Quyết định số 2279/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày 18/11/2026. Trong giai đoạn chuyển đổi, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục khai thác các hệ thống hiện có để bảo đảm hoạt động quản lý, điều hành liên tục và thực hiện các yêu cầu của pháp luật. Việc nâng cấp hệ thống chỉ thực hiện khi cần thiết, bảo đảm kế thừa kết quả đầu tư, không trùng lặp chức năng với Nền tảng số quốc gia về lưu trữ, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chuẩn dữ liệu và yêu cầu kết nối, tích hợp.
Việc triển khai Đề án được kỳ vọng tạo bước chuyển căn bản trong công tác lưu trữ, hình thành hạ tầng dữ liệu lưu trữ thống nhất, hiện đại, an toàn; nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ, góp phần xây dựng Chính phủ số, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.
Lượt xem: 99