(sav.gov.vn) - Sáng 9/9, tại Hà Nội, Hội đồng Khoa học Kiểm toán nhà nước (KTNN) tổ chức nghiệm thu đề tài nghiên cứu cấp Bộ “Vai trò của KTNN trong việc thúc đẩy thực hiện các cam kết quốc gia về thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững” do ThS. Nguyễn Thị Kiều Thu - KTNN chuyên ngành III làm Chủ nhiệm. GS, TS Đoàn Xuân Tiên - Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học KTNN làm Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu. Tham dự cuộc họp có các thành viên Hội đồng và Ban Đề tài.

Từng bước mở rộng hoạt động kiểm toán về môi trường, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững

Tại cuộc họp, Ban Đề tài cho biết, biến đổi khí hậu (BĐKH) không chỉ là vấn đề môi trường mà ngày càng trở thành vấn đề phát triển mang tính liên ngành, tác động đến tăng trưởng kinh tế, an sinh xã hội và các mục tiêu phát triển bền vững (PTBV).

Việt Nam đã chủ động tham gia và từng bước thực hiện nhiều cam kết quốc tế về BĐKH và PTBV, đồng thời ban hành nhiều chính sách, chiến lược và chương trình hành động cấp quốc gia nhằm cụ thể hóa các cam kết này.

Theo Ban Đề tài, Việt Nam đã đạt được một số kết quả tích cực trong thực hiện Chương trình Nghị sự 2030, nhất là trong các lĩnh vực giảm nghèo, giáo dục, y tế và bình đẳng giới. Tuy nhiên, việc thực hiện các mục tiêu liên quan đến môi trường, khí hậu và quản lý tài nguyên vẫn còn những khó khăn, hạn chế.

Trong bối cảnh đó, các Cơ quan Kiểm toán tối cao (SAI) trên thế giới ngày càng quan tâm đến kiểm toán việc thực hiện các chính sách về BĐKH và PTBV, không chỉ tập trung vào kiểm tra chi tiêu công mà còn đánh giá hiệu lực, hiệu quả của chính sách về giảm phát thải, chuyển đổi năng lượng, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và thực hiện các mục tiêu PTBV.

KTNN Việt Nam cũng đã từng bước triển khai các cuộc kiểm toán chuyên đề liên quan đến môi trường, tài nguyên, BĐKH và PTBV; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, tham gia các hoạt động của INTOSAI, ASOSAI và các cơ chế hợp tác khu vực trong lĩnh vực kiểm toán môi trường và ứng phó với BĐKH.

Việc thành lập Phòng Kiểm toán môi trường từ năm 2015 là một trong những bước đi nhằm xây dựng năng lực chuyên môn của KTNN trong lĩnh vực này. Giai đoạn 2021-2025, KTNN đã thực hiện 55 cuộc kiểm toán có nội dung gắn với các mục tiêu PTBV.

Các kiến nghị kiểm toán từng bước chuyển từ việc xử lý những sai phạm đơn lẻ sang chấn chỉnh quy trình, nâng cao hiệu quả quản trị, tăng cường kỷ luật tài chính và trách nhiệm giải trình.

Đề xuất lộ trình kiểm toán BĐKH và PTBV

Bên cạnh kết quả đạt được, Ban Đề tài cho rằng hoạt động kiểm toán liên quan đến môi trường và BĐKH vẫn còn một số hạn chế. Việc kiểm toán mức độ thực hiện các cam kết quốc gia về BĐKH và PTBV chưa được triển khai một cách bài bản, hệ thống và theo một khung tiếp cận thống nhất.

Các kiến nghị liên quan đến BĐKH và PTBV chưa được phân loại, lượng hóa và theo dõi theo một hệ thống chỉ số thống nhất. Cơ sở dữ liệu còn phân tán, phương pháp đo lường chưa đồng bộ, trách nhiệm phối hợp giữa các chủ thể chưa rõ ràng.

Trên cơ sở đó, Đề tài đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý, tiêu chí đánh giá và hướng dẫn nghiệp vụ; nâng cao chất lượng tổ chức các cuộc kiểm toán về BĐKH và PTBV; tăng cường ứng dụng công nghệ, dữ liệu và phương pháp kiểm toán hiện đại; phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu; đẩy mạnh phối hợp và hợp tác quốc tế.

Đề tài đề xuất lộ trình triển khai kiểm toán BĐKH và PTBV theo 3 giai đoạn: Giai đoạn 2026-2027: Thiết lập nền tảng thể chế, phương pháp và tiêu chí kiểm toán. Giai đoạn 2028-2030: Củng cố năng lực thực thi, dữ liệu và công nghệ. Sau năm 2030: Chuẩn hóa, tích hợp và nhân rộng.

Theo Ban Đề tài, việc xây dựng khung tiêu chí kiểm toán và tiêu chí lựa chọn chủ đề kiểm toán là cơ sở để KTNN lựa chọn những lĩnh vực trọng yếu, rủi ro cao và có tác động lớn đến việc thực hiện các cam kết quốc gia.

Hội đồng đề nghị làm rõ tính khả thi của các giải pháp

Các thành viên Hội đồng đánh giá Đề tài có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, nội dung nghiên cứu công phu, cập nhật bối cảnh trong nước và quốc tế, bước đầu làm rõ vai trò của KTNN trong thúc đẩy thực hiện các cam kết quốc gia về thích ứng với BĐKH và PTBV.

Đề tài đã phân tích cơ sở pháp lý, phương pháp tiếp cận, dữ liệu và bằng chứng, nhân lực chuyên sâu, cơ chế chia sẻ thông tin; đồng thời đề xuất 5 nhóm giải pháp, lộ trình 3 giai đoạn, khung tiêu chí, danh mục dữ liệu và chương trình đào tạo.

Đề tài cũng kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính với nghiên cứu định lượng thông qua khảo sát các nhóm đối tượng có liên quan và ứng dụng mô hình PLS-SEM để kiểm định các mối quan hệ giữa các yếu tố phản ánh vai trò của KTNN.

TS. Lê Doãn Hoài - Phó Vụ trưởng Vụ Địa bàn I, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Phản biện 1, đề nghị Ban Đề tài làm rõ hơn tính khả thi của lộ trình, nhất là đơn vị đầu mối, sản phẩm chủ yếu và điều kiện chuyển tiếp giữa các giai đoạn. Đối với khung tiêu chí kiểm toán, cần phân biệt rõ tiêu chí, chuẩn so sánh với câu hỏi kiểm toán, chỉ số đo lường, nguồn bằng chứng và thủ tục kiểm toán.

ThS. Đinh Trọng Khang - Quyền Giám đốc Viện chuyên ngành Môi trường, Viện Khoa học, công nghệ giao thông vận tải, Bộ Xây dựng, đề nghị bổ sung một số tiêu chí liên quan đến cơ chế điều phối, đánh giá tác động chéo của rủi ro BĐKH giữa các ngành, lĩnh vực; mức độ phù hợp của dự án, chính sách thích ứng với quy hoạch vùng sinh thái, lưu vực sông; mức độ ưu tiên và hiệu quả của các giải pháp thích ứng dựa vào hệ sinh thái và cộng đồng.

Ưu tiên các giải pháp có tính khả thi cao

Kết luận cuộc họp, GS, TS Đoàn Xuân Tiên đề nghị Ban Đề tài ưu tiên các nhóm giải pháp theo mức độ khả thi và thứ tự thực hiện; đồng thời làm rõ giải pháp thuộc thẩm quyền của KTNN và giải pháp cần kiến nghị Quốc hội, Chính phủ.

GS, TS Đoàn Xuân Tiên cũng đề nghị Ban Đề tài làm rõ hơn giá trị mới của nghiên cứu so với các đề tài về kiểm toán môi trường trước đây của KTNN, trong đó tập trung vào đóng góp cụ thể của Đề tài đối với việc xây dựng lộ trình kiểm toán BĐKH đến năm 2030.

Ban Đề tài tiếp thu các ý kiến của Hội đồng, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Đề tài theo quy định.

Hội đồng nghiệm thu thống nhất xếp loại Đề tài Xuất sắc./.