Kế hoạch tài chính 5 năm: Siết chặt kỷ cương, tăng cường thanh tra, kiểm toán tài chính, ngân sách ngân sách nhà nước
Phấn đấu tổng thu 16,4 triệu tỷ đồng, tổng chi khoảng 21,2 triệu tỷ đồng
Theo đó, Quốc hội quyết nghị:
Trong giai đoạn 2026-2030, phấn đấu tổng thu ngân sách khoảng 16,4 triệu tỷ đồng; tỷ lệ huy động NSNN bình quân đạt 18% GDP, tỷ trọng thu nội địa bình quân khoảng 87-88% tổng thu NSNN, tỷ trọng thu ngân sách trung ương đến năm 2030 chiếm khoảng 53-54% tổng thu NSNN.
Về chi ngân sách, tổng chi NSNN khoảng 21,2 triệu tỷ đồng, trong đó bố trí chi đầu tư phát triển khoảng 8,51 triệu tỷ đồng (bao gồm kế hoạch đầu tư công trung hạn là 8,22 triệu tỷ đồng và các nhiệm vụ chi đầu tư phát triển khác của ngân sách trung ương ngoài phạm vi kế hoạch đầu tư công trung hạn là 290 nghìn tỷ đồng).
Tỷ trọng chi đầu tư phát triển bình quân khoảng 40% tổng chi NSNN; tỷ trọng chi thường xuyên bình quân khoảng 51-52% tổng chi NSNN.
Nghị quyết cũng yêu cầu bố trí tối thiểu 3% tổng chi NSNN hằng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; 20% tổng chi NSNN cho giáo dục, đào tạo và dạy nghề.
Về cân đối NSNN và an toàn nợ công, theo Nghị quyết, tỷ lệ bội chi NSNN bình quân khoảng 5% GDP, bao gồm bội chi ngân sách trung ương khoảng 4,4% GDP, bội chi ngân sách địa phương bình quân khoảng 0,6% GDP.
Tổng mức vay của Chính phủ khoảng 6,497 triệu tỷ đồng; nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ khoảng 3,2 triệu tỷ đồng. Trường hợp tăng trưởng kinh tế, lạm phát, tỷ giá, lãi suất biến động mạnh, Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định phương án điều chỉnh nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ.
Về các chỉ tiêu an toàn nợ công, Nghị quyết nêu rõ: Trần nợ công hằng năm không quá 60% GDP; trần nợ Chính phủ không quá 50% GDP; trần nợ nước ngoài của quốc gia không quá 50% GDP; nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ không quá 25% tổng thu NSNN và nghĩa vụ trả nợ lãi trực tiếp của Chính phủ không quá 10% tổng thu NSNN.
Hạn mức bảo lãnh Chính phủ giai đoạn 2026-2030 là 68,4 nghìn tỷ đồng. Trường hợp cần thiết phải điều chỉnh tăng hạn mức bảo lãnh để kịp thời đáp ứng nhu cầu vốn cho các chương trình tín dụng chính sách và các dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia nhưng không làm vượt trần, ngưỡng các chỉ tiêu an toàn nợ công, Chính phủ quyết định bảo đảm hiệu quả và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Bên cạnh các chỉ tiêu cụ thể, Nghị quyết cũng nêu rõ định hướng đối với công tác tài chính quốc gia và vay, trả nợ công trong giai đoạn tới.
Theo đó, quản lý, điều hành NSNN và nợ công nhằm thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, khơi thông nguồn lực để mọi thành phần kinh tế đầu tư vốn cho phát triển kinh tế - xã hội; lấy kết quả, hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính, NSNN làm thước đo, đánh giá hằng năm và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu các ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương.
Xây dựng hệ thống thuế hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, minh bạch, điều tiết hợp lý; hạn chế tối đa việc lồng ghép giữa chính sách xã hội với chính sách thuế; mở rộng cơ sở thu, tăng nguồn thu bền vững.
Nâng cao hiệu quả chi tiêu công gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội các dự án đầu tư công, phân bổ vốn trọng tâm, trọng điểm; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, định mức kinh tế - kỹ thuật của các ngành, lĩnh vực theo hướng thống nhất, đồng bộ, hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế, phù hợp điều kiện thực tiễn.
“Vay bù đắp bội chi NSNN chỉ sử dụng cho đầu tư phát triển. Chỉ chi NSNN trong khả năng của nền kinh tế và chỉ vay trong khả năng trả nợ. Kiểm soát chặt chẽ nghĩa vụ nợ dự phòng bảo đảm đúng quy định và hiệu quả” - Nghị quyết nêu rõ.
Nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý, sử dụng NSNN, gắn với phân cấp, phân quyền thực chất
Về giải pháp, Nghị quyết yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế, phí, lệ phí; có chính sách tạo nguồn thu và nuôi dưỡng nguồn thu; chủ động nghiên cứu và xây dựng lộ trình phù hợp để triển khai các loại thuế mới, bảo đảm bao quát các nguồn thu, mở rộng cơ sở thuế, nâng cao tính công khai, minh bạch, phù hợp thông lệ quốc tế. Chú trọng các nguồn thu từ đất đai, tài nguyên, khoáng sản, thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số...
Đồng thời, bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tăng tính chủ động của ngân sách địa phương. Đối với chính sách đặc thù tài chính - NSNN của địa phương, tập trung khai thác các nguồn thu mới; không ban hành các cơ chế, chính sách, quy định đặc thù về miễn, giảm, ưu đãi thuế cao hơn quy định của pháp luật về thuế, pháp luật khác về thu NSNN. Không quy định phân cấp nguồn thu NSNN, để lại nguồn thu ngân sách trung ương khác với quy định của Luật NSNN, Kết luận số 93-KL/TW của Bộ Chính trị, trừ trường hợp theo chủ trương của cấp có thẩm quyền.
Quốc hội cũng yêu cầu, tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hoá, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp, bảo đảm hiệu quả, không làm thất thoát, lãng phí; nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý, sử dụng NSNN, gắn với phân cấp, phân quyền thực chất, trách nhiệm của người đứng đầu; bố trí chi thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia bảo đảm hiệu quả, khả thi, không trùng lặp giữa các Chương trình.
Song song đó, tiếp tục hoàn thiện khung thể chế, tăng cường hiệu quả, hiệu lực quản lý các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách; rà soát tổng thể và kiên quyết sáp nhập, giải thể các quỹ ngoài ngân sách hoạt động kém hiệu quả, có nhiệm vụ chi trùng lắp với nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước, không phù hợp với yêu cầu phát triển.
Quản lý nợ công thống nhất, chủ động, an toàn, bền vững; quản lý chặt chẽ vay của chính quyền địa phương trên nguyên tắc đảm bảo trong hạn mức vay cho phép, trả nợ đầy đủ, đúng hạn và tăng cường chủ động quản lý rủi ro từ các hoạt động vay của địa phương; nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý, sử dụng tài sản công, tận dụng tối đa công năng sử dụng các trụ sở làm việc hiện có; hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới tại các tỉnh, thành phố.
Quốc hội cũng nêu rõ yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính, NSNN, nợ công, quản lý tài sản công, tăng cường công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán theo quy định của pháp luật; thực hiện có hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về thực hành tiết kiệm, đẩy mạnh phòng, chống lãng phí, tham nhũng, tiêu cực; xử lý nghiêm minh những tổ chức, cá nhân có các vi phạm theo quy định của pháp luật.
Nguyễn Hồng
