Kết quả kiểm toán ngân sách địa phương năm 2024 của tỉnh Bình Dương

KTNN đánh giá, năm 2024 là năm thứ hai của thời kỳ ổn định ngân sách giai đoạn 2023-2025 theo Nghị quyết số 70/2022/QH15 của Quốc hội (thông qua ngày 11/11/2022), đồng thời là năm thứ tư thực hiện mục tiêu kế hoạch 5 năm giai đoạn 2021-2025 của Đảng bộ tỉnh Bình Dương. Trong bối cảnh kinh tế thế giới dần phục hồi nhưng thương mại toàn cầu còn bấp bênh, hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nước gặp khó khăn tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế, UBND tỉnh Bình Dương đã nỗ lực phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ chính trị, các chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu theo kế hoạch đề ra.

Những tồn tại, hạn chế chủ yếu theo kết quả kiểm toán

Về thu ngân sách, KTNN cho biết, qua kiểm tra hồ sơ kê khai thuế năm 2024 và các thời kỳ trước, sau có liên quan của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Tuệ Cát, cùng hồ sơ, tài liệu do Chi cục Thuế khu vực Bến Cát (nay là Đội thuế) cung cấp, cho thấy dấu hiệu hành vi vi phạm pháp luật về nghĩa vụ nộp NSNN.

Bên cạnh đó, còn tình trạng các khu đất đã hết thời gian ổn định đơn giá thuê đất nhưng chưa được xác định lại đơn giá thuê cho chu kỳ mới, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn thu và hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai, tài chính đất.

Về chi thường xuyên, KTNN ghi nhận một số vấn đề đáng chú ý trong quản lý chi thường xuyên:

Có trường hợp HĐND tỉnh ban hành nghị quyết hỗ trợ chính sách đặc thù chi cho con người nhưng chưa lấy ý kiến của cấp có thẩm quyền trước khi ban hành, theo quy định tại khoản 3 Điều 21 Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ (KTNN nêu 09 văn bản).

Khi xác định số chi NSĐP giao dự toán các huyện trong thời kỳ ổn định 2023-2025, tỉnh chưa loại trừ chỉ tiêu quy mô dân số từ 01 đến 18 tuổi theo Nghị quyết số 05/2023/NQ-HĐND ngày 26/7/2023 của HĐND tỉnh Bình Dương đối với kinh phí chi sự nghiệp đào tạo và dạy nghề, làm tăng số ngân sách tỉnh cấp bổ sung cân đối 14.559 triệu đồng.

UBND tỉnh giao dự toán bổ sung cân đối cho ngân sách cấp huyện số tiền 560.280 triệu đồng được KTNN đánh giá chưa phù hợp về hình thức bổ sung theo điểm a khoản 3 Điều 40 Luật NSNN, đồng thời chưa chứng minh việc các địa phương đã sử dụng hết các nguồn lực (nguồn tăng thu, tiết kiệm chi và các nguồn tài chính hợp pháp khác) theo quy định.
Tại Trường Đại học Thủ Dầu Một, KTNN chỉ ra nhiều nội dung như: (i) Công tác quản lý, quản trị còn bất cập, tồn khoản nợ học phí kéo dài nhiều năm (2016-2025) nhưng chưa được rà soát, đối chiếu giữa các bộ phận để xử lý kịp thời; đồng thời chưa hạch toán theo dõi công nợ trên báo cáo tài chính theo chế độ kế toán hành chính sự nghiệp; (ii) Chưa xác định chính xác mức thu phải điều chỉnh giảm và hoàn trả cho học sinh kịp thời theo quy định; (iii) Xác định tổng số tín chỉ học chưa chính xác, dẫn đến thu học phí cao hơn mức quy định; (iv) UBND tỉnh chưa ban hành tiêu chí tuyển chọn sinh viên sư phạm phù hợp nhu cầu sử dụng tại địa phương theo khoản 1 Điều 11 Nghị định 116/2020/NĐ-CP ngày 25/9/2020; đồng thời chưa ban hành hướng dẫn thủ tục, chưa đôn đốc và thu hồi tiền bồi hoàn đối với các trường hợp phải bồi hoàn; (v) Cấp bù miễn, giảm học phí đối với sinh viên vượt mức trần học phí, số tiền 927 triệu đồng.

Về nguồn cải cách tiền lương (CCTL), KTNN cho biết Sở Tài chính chưa điều chỉnh nguồn CCTL theo số thu thực tế và nhu cầu chi; một số đơn vị chưa trích đủ 10% chi thường xuyên, xác định sai hoặc không trích lập nguồn CCTL… Qua kiểm toán, xác định tăng nguồn CCTL 18.857 triệu đồng.

Đáng chú ý, trong năm 2021-2022, một số huyện, thành phố sử dụng nguồn CCTL để chi hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động trong đợt dịch Covid-19. Tuy nhiên, KTNN đánh giá việc sử dụng này chưa phù hợp theo Nghị quyết số 68/NQ-CP của Chính phủ và khoản 2 Điều 2 Nghị quyết số 34/2021/QH15 ngày 13/11/2021 của Quốc hội (Bộ Tài chính đã có ý kiến thẩm định không chấp nhận sử dụng từ nguồn CCTL), với số tiền 235.008 triệu đồng.

Về chi đầu tư phát triển: Theo KTNN, giải ngân vốn đầu tư công không đạt chỉ tiêu 95% kế hoạch theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Cụ thể: đạt 79% kế hoạch vốn Thủ tướng giao; 55% kế hoạch vốn HĐND tỉnh giao đầu năm; 74% so với kế hoạch vốn HĐND tỉnh điều chỉnh cuối năm.

Ngoài ra, việc tuân thủ pháp luật trong lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư còn tồn tại, trong đó:

Phê duyệt và điều chỉnh chủ trương đầu tư chưa phù hợp khoản 3 Điều 2 Nghị quyết 437/NQ-UBTVQH1; đồng thời chưa phù hợp quy định tại khoản 4 Điều 45 Luật PPP số 64/2020/QH14. KTNN nêu Dự án Cải tạo, mở rộng Quốc lộ 13 đến nay chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư để triển khai thi công, trong khi tỉnh đã giải ngân từ vốn ngân sách tỉnh để chi trả bồi thường giải phóng mặt bằng từ năm 2020 đến 31/01/2025 hơn 3.019 tỷ đồng.

Chỉ tiêu quy hoạch hệ số sử dụng đất xây dựng nhà ở thương mại được phê duyệt tại chủ trương đầu tư và đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 của dự án chưa phù hợp với quy hoạch chung và quy hoạch phân khu đã được phê duyệt (KTNN nêu Dự án Khu căn hộ Dòng sông Ngọc Lục Bảo).

Qua chọn mẫu một số dự án, KTNN cũng cảnh báo bất cập, nguy cơ lãng phí:

Dự án Bệnh viện chuyên khoa Tâm thần và Bệnh viện chuyên khoa Lao và bệnh phổi: hoàn thành hơn 06 năm (từ 6/2018-4/2025) nhưng Bệnh viện chuyên khoa Tâm thần chưa đưa vào sử dụng, Bệnh viện chuyên khoa Lao và bệnh phổi đưa vào sử dụng nhưng chưa đảm bảo quy mô, mục tiêu dự án.

Cụm dự án Bệnh viện 1.500 giường: 08/08 dự án chậm tiến độ so với kế hoạch ban đầu, khiến Bệnh viện đa khoa 1.500 giường không thể hoàn thành năm 2020 theo tiến độ phê duyệt ban đầu và chưa đáp ứng mục tiêu theo quy hoạch điều chỉnh đưa vào sử dụng năm 2025. Trong đó, 02 dự án phải điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư; 05 dự án chưa hoàn thành, chậm tiến độ với tổng giá trị vốn đã giải ngân 2.158 tỷ đồng. KTNN nêu ngày 24/01/2025, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 14/QĐ-TTr thanh tra tình hình thực hiện cụm dự án (thời kỳ thanh tra từ khi phê duyệt chủ trương đầu tư đến 31/12/2024), nhưng đến thời điểm kết thúc kiểm toán chưa có kết luận thanh tra.

Dự án Đường Mỹ Phước - Tân Vạn nối dài: thực hiện kéo dài 07 năm, chưa đạt mục tiêu ban đầu, phát sinh chi phí, điều chỉnh thiết kế… Đồng thời, không đảm bảo tính đồng bộ do chồng lấn ranh dự án giữa Bình Dương và TP. Hồ Chí Minh.

KTNN cũng cho biết chưa thực hiện giám sát, đánh giá tổng thể đầu tư đối với 04 dự án BOT đang khai thác, vận hành thu phí (UBND tỉnh Bình Dương là cơ quan nhà nước có thẩm quyền ký kết hợp đồng dự án).

Trong công tác quản lý đất đai - tài sản công, KTNN nêu:

Qua chọn mẫu hồ sơ giao đất, có dự án chậm tiến độ, chậm đưa đất vào sử dụng, được gia hạn nhiều lần, chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính (Dự án Khu dân cư Thương mại - Dịch vụ Đông Bình Dương); và dự án chậm tiến độ, chậm đưa đất vào sử dụng đúng mục đích, hồ sơ chưa có Giấy phép môi trường (Dự án Khu dân cư Lai Hưng).

Nhà ở thuộc sở hữu nhà nước trên địa bàn tỉnh chưa được thống kê, quản lý đầy đủ, chưa đảm bảo theo điểm l khoản 9 Điều 2 Thông tư 03/2022/TT-BXD ngày 27/9/2022 của Bộ Xây dựng.

Đất do Nhà nước quản lý còn tình trạng tổ chức, cá nhân lấn chiếm chưa được xử lý thu hồi dứt điểm, hoặc đã có quyết định thu hồi nhưng chưa bàn giao tại một số địa phương (TP. Thủ Dầu Một, TP. Bến Cát, huyện Bắc Tân Uyên, huyện Phú Giáo, huyện Bàu Bàng).

Tại TP. Thủ Dầu Một, đến thời điểm kiểm toán còn 08 trụ sở chưa có phương án xử lý sau khi di dời từ năm 2014.

Tại Sở Y tế, thiết bị, vật tư và cơ sở vật chất của Bệnh viện dã chiến số 5, 6 điều trị Covid-19 đã được phê duyệt quyết toán và giao tiếp nhận quản lý, nhưng đến nay chưa hoàn thành xử lý số tài sản, chưa có phương án xử lý theo báo cáo của đơn vị.

Về cơ chế, chính sách, TNN cũng chỉ ra một số vấn đề về cơ chế, chính sách địa phương:

Một số văn bản trong lĩnh vực dịch vụ công ích (đơn giá quét dọn, giá thu gom rác) chưa được điều chỉnh kịp thời hoặc chưa có hướng dẫn phù hợp thực tiễn làm căn cứ thực hiện.
Danh mục mua sắm tập trung ngành y tế quy định tại điểm c khoản 1 Điều 3 Quyết định số 21/2024/QĐ-UBND chưa phù hợp điểm 1 khoản 3 Điều 1 Nghị định số 114/2024/NĐ-CP.
Quy định về Ban Biên tập Cổng thông tin điện tử thiếu thống nhất giữa Quyết định số 1041/QĐ-UBND ngày 11/4/2024 và Quyết định số 1987/QĐ-UBND ngày 31/7/2015 của UBND tỉnh.

Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐND ngày 31/7/2019 về chính sách thu hút nhân lực không nêu rõ trường hợp không tốt nghiệp/không hoàn thành chương trình học phải hoàn trả học phí đã cấp.

Với hỗ trợ cho sinh viên sư phạm từ ngân sách tỉnh, địa phương chưa xây dựng tiêu chí tuyển chọn theo khoản 1 Điều 11 Nghị định 116/2020/NĐ-CP, đồng thời chưa ban hành hướng dẫn thủ tục, đôn đốc, thu hồi tiền bồi hoàn và xử lý trường hợp không bồi hoàn theo khoản 6 Điều 11 Nghị định 116/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi tại khoản 9 Điều 1 Nghị định 60/2025/NĐ-CP ngày 03/3/2025).

Kiến nghị xử lý tài chính 82.430 triệu đồng

Từ kết quả kiểm toán, KTNN kiến nghị xử lý tài chính 82.430 triệu đồng, gồm: Tăng thu ngân sách 730 triệu đồng; Thu hồi, giảm chi ngân sách 81.700 triệu đồng; Đồng thời, KTNN kiến nghị khác 63.032 triệu đồng.

KTNN cũng kiến nghị UBND tỉnh Bình Dương thực hiện và chỉ đạo các đơn vị liên quan chấn chỉnh, rút kinh nghiệm trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; đồng thời đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh tổ chức kiểm tra, làm rõ để kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan đối với một số tồn tại đã nêu.4

Hà Linh