(BKTO) - Tại phiên họp Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sáng 25/9, đồng chí Nguyễn Hữu Nghĩa - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Tổng Kiểm toán nhà nước, Trưởng Ban Chỉ đạo yêu cầu Khung kiến trúc số giai đoạn 2026-2031 phải đi trước một bước, thể hiện rõ đặc thù hoạt động kiểm toán và đáp ứng nhu cầu nghiệp vụ, dữ liệu của toàn Ngành.
Tham dự cuộc họp có các đồng chí trong Thường trực Ban Chỉ đạo, lãnh đạo các đơn vị trực thuộc KTNN và đại diện đơn vị tư vấn xây dựng Khung kiến trúc số (Công ty Cổ phần Teckad). Cuộc họp tập trung thảo luận, cho ý kiến đối với Dự thảo Khung kiến trúc số của KTNN và đánh giá toàn diện kết quả triển khai công tác chuyển đổi số quý III, thống nhất phương hướng nhiệm vụ trọng tâm quý IV/2026.
Báo cáo tóm tắt tại phiên họp, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Phạm Huy Thông và đại diện đơn vị tư vấn cho biết, sau hơn 3 tháng làm việc khẩn trương và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị trong Ngành, Dự thảo Khung kiến trúc số của KTNN đã cơ bản hoàn thành.
Khung kiến trúc số xác lập mô hình tổng thể gồm 4 tầng nấc: Hạ tầng số và an ninh mạng; Dữ liệu và nền tảng lõi; Ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; Kênh tương tác và đo lường hiệu quả. Đi kèm với đó là 5 mô hình tham chiếu chi tiết về nghiệp vụ (BRM), dữ liệu (DRM), ứng dụng (ARM), công nghệ (TRM) và an toàn thông tin (SRM).
Dự thảo cũng phân tích hiện trạng 27 phần mềm đang vận hành, nhận diện khoảng trống kỹ thuật và đề xuất 13 nhóm nhiệm vụ ưu tiên, hướng tới mục tiêu chuyển đổi phương thức kiểm toán truyền thống sang kiểm toán dựa trên dữ liệu lớn và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Thảo luận tại cuộc họp, lãnh đạo các đơn vị đánh giá cao sự nỗ lực của Cục CNTT và đơn vị tư vấn trong việc cập nhật các quy định mới của Luật Chuyển đổi số, Luật An ninh mạng và các định hướng kiến trúc số quốc gia. Tuy nhiên, từ góc độ chuyên môn, nhiều ý kiến thẳng thắn chỉ rõ: Khung kiến trúc không được dừng lại ở những sơ đồ kỹ thuật chung chung hay các khái niệm công nghệ trừu tượng, mà phải giải quyết được bài toán liên thông thực tế giữa các hệ thống.
Đại diện các đơn vị cũng nhấn mạnh, muốn kiểm toán số thành công thì điều kiện tiên quyết là phải có dữ liệu gốc ở mức độ chi tiết từng giao dịch từ các đơn vị được kiểm toán, chứ không thể chỉ dựa vào các báo cáo tài chính tổng hợp hay tệp số liệu tĩnh. Cùng với đó, việc ứng dụng AI phải gắn trực tiếp vào từng bước trong quy trình kiểm toán để hỗ trợ kiểm toán viên tra cứu, phát hiện rủi ro và lập báo cáo, thay vì để việc ứng dụng mang tính tự phát như hiện nay.
Phát biểu chỉ đạo và kết luận phiên họp, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa - Trưởng Ban Chỉ đạo biểu dương Cục CNTT và đơn vị tư vấn đã nỗ lực hoàn thành khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn. Đồng chí khẳng định, KTNN xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, bài bản, làm đến nơi đến chốn, đầu tư phải đem lại hiệu quả thực chất cho công tác chuyên môn. Trong tiến trình đó, Khung kiến trúc số chính là văn bản “kim chỉ nam”, là bước đi bắt buộc phải làm để quy hoạch bài toán tổng thể, chấm dứt tình trạng đầu tư phân tán, manh mún, trùng lặp.
Chỉ đạo cụ thể về việc hoàn thiện Khung, Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu:
Điều chỉnh mốc thời gian về năm 2030: Dự thảo hiện đang đặt tầm nhìn đến năm 2031, cần điều chỉnh lại thành mốc năm 2030 để khớp đúng với Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030 (theo Nghị quyết số 999 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội) và định hướng chung của cả nước. Toàn bộ lộ trình phân kỳ 3 giai đoạn cũng phải rà soát, tính toán lại cho tương thích với mốc thời gian này.
Kế thừa và làm rõ bản sắc đặc thù: Xây dựng Khung kiến trúc số không phải là “phá đi làm lại” từ đầu mà là kế thừa khung kiến trúc giai đoạn trước, giữ lại những gì phù hợp, loại bỏ điểm bất hợp lý và bổ sung những công nghệ mới. Đặc biệt, Khung phải thể hiện đậm nét tính chất đặc thù của KTNN - một cơ quan kiểm toán độc lập, vận hành theo hệ thống ngành dọc tập trung từ Trung ương đến các KTNN khu vực.
Xuất phát từ bài toán nghiệp vụ: “Tư vấn chỉ giúp giải bài toán kỹ thuật, còn muốn gì thì chính các đơn vị nghiệp vụ phải nói rõ”. Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu thủ trưởng các đơn vị nghiệp vụ phải trực tiếp vào cuộc, chuẩn bị sẵn quy trình nghiệp vụ lõi để bên công nghệ số hóa, dứt khoát không được phó mặc hay khoán trắng cho Cục CNTT.
Chủ động về dữ liệu kiểm toán: Dữ liệu là tài nguyên, là “máu” của quản trị hiện đại. KTNN có hơn 11.000 đối tượng kiểm toán ở nhiều ngành nghề khác nhau, do đó không thể áp dụng chung một công thức thu thập số liệu. Đơn vị chuyên môn không thể ngồi chờ dữ liệu có sẵn từ bên ngoài mà phải chủ động đề xuất danh mục dữ liệu cần khai thác, hoàn thiện hành lang pháp lý để yêu cầu đối tượng kiểm toán cung cấp dữ liệu số chi tiết.
Bản chất của kiểm toán số: Kiểm toán từ xa và kiểm toán dựa trên dữ liệu là để phát hiện sớm, cảnh báo từ sớm, từ xa các dấu hiệu sai phạm, rủi ro, qua đó rút ngắn thời gian kiểm toán tại chỗ (từ 60 ngày xuống còn khoảng 10 - 12 ngày). Tuy nhiên, kiểm toán số đóng vai trò hỗ trợ, nâng cao chất lượng bằng chứng, chứ không thay thế hoàn toàn việc kiểm toán trực tiếp và xét đoán chuyên môn của kiểm toán viên.
Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu các đơn vị gửi góp ý bằng văn bản về Cục CNTT chậm nhất trong chiều ngày 28/9/2026; giao Cục CNTT phối hợp chặt chẽ với tư vấn hoàn thiện Dự thảo để ký ban hành Khung kiến trúc số trước ngày 30/9/2026 theo đúng kế hoạch đề ra. Tinh thần chỉ đạo là không quá cầu toàn, cần sớm ban hành để làm căn cứ triển khai, trong quá trình vận hành thực tế sẽ tiếp tục hiệu chỉnh cho phù hợp.
Đánh giá về kết quả công tác quý III, Ban Chỉ đạo ghi nhận chuyển biến tích cực trong toàn Ngành. Nổi bật là việc 100% công chức, viên chức hoàn thành sớm phong trào “Bình dân học vụ số”; việc đưa vào vận hành phòng họp không giấy và xử lý văn bản, ký số điện tử toàn trình của Lãnh đạo KTNN từ ngày 15/8; giải ngân dự án trọng điểm về ứng dụng AI đạt trên 71% kế hoạch vốn năm; và việc bàn giao, chuyển quyền khai thác dữ liệu số thông suốt sau khi sắp xếp lại tổ chức bộ máy của Ngành.
Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại trong quý IV là rất lớn với hơn 50 nhiệm vụ cần hoàn thành. Để tạo chuyển biến thực chất, Trưởng Ban Chỉ đạo yêu cầu các đơn vị bám sát nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền) để tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm:
Xây dựng Từ điển dữ liệu dùng chung: Ngay sau khi Khung kiến trúc số được ban hành, Cục CNTT phải phối hợp với các đơn vị triển khai ngay việc xây dựng Từ điển dữ liệu dùng chung của Ngành, hoàn thành trong tháng 11/2026 để làm cơ sở kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông.
Phê duyệt Danh mục bài toán lớn: Trước ngày 15/10/2026, các đơn vị chuyên môn phải hoàn thành việc đề xuất các bài toán lớn của Ngành (như ứng dụng AI phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, nhận diện rủi ro dự án đầu tư...), gắn với quy trình nghiệp vụ rõ ràng để trình Ban Chỉ đạo phê duyệt.
Triển khai ứng dụng AI thực chất: Đẩy nhanh tiến độ dự án công nghệ trọng điểm, bảo đảm đến trước ngày 31/12/2026 phải đưa vào vận hành thử nghiệm ít nhất 02 ứng dụng AI dùng chung phục vụ trực tiếp công tác chuyên môn.
Chấn chỉnh công tác số hóa hồ sơ: Văn phòng KTNN khẩn trương trình Kế hoạch số hóa tài liệu toàn ngành. Quán triệt dứt khoát: Không số hóa tràn lan, vô tội vạ. Từng đơn vị phải tự rà soát, chỉnh lý, phân loại, chỉ số hóa những tài liệu thực sự có giá trị lưu trữ và khai thác nghiệp vụ lâu dài, tránh lãng phí kinh phí. Khẩn trương chuyển sang phương thức chia sẻ báo cáo kiểm toán cho Quốc hội bằng dữ liệu điện tử, chấm dứt việc in ấn photo tài liệu giấy thủ công.
Đánh giá xếp hạng ứng dụng CNTT (DTI): Cục CNTT hoàn thiện bộ tiêu chí trong tháng 10 và tổ chức đánh giá, xếp hạng mức độ chuyển đổi số của từng đơn vị trong tháng 11/2026, công khai kết quả để tạo phong trào thi đua thực chất trong toàn Ngành.
Chuyển đổi số trong công tác Đảng: Phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Đảng ủy, Ban Tổ chức Đảng ủy để đưa 4 thủ tục hành chính của Đảng lên môi trường mạng và cập nhật, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đảng viên theo đúng tiến độ được giao.
Nhấn mạnh giai đoạn từ nay đến hết năm 2026 là thời điểm mang tính bản lề, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa yêu cầu thủ trưởng các đơn vị phải nêu cao tinh thần gương mẫu, quyết liệt chỉ đạo, chủ động phối hợp giải quyết dứt điểm các vướng mắc, bảo đảm các sản phẩm chuyển đổi số khi ra đời phải phục vụ đắc lực, nâng cao năng suất và chất lượng hoạt động của mỗi kiểm toán viên.
Một số hình ảnh của phiên họp:
Lượt xem: 168
