Luật KTNN sửa đổi 2015
Cần có sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ trong quá trình triển khai Luật KTNN (sửa đổi)
Khẳng định việc thông qua Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi) có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao vị trí, vai trò, hiệu lực pháp lý và chất lượng hoạt động của Kiểm toán nhà nước (KTNN), PGS.TS Đặng Văn Thanh - Chủ tịch Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam cho rằng, quá trình triển khai Luật cần có sự phối hợp đồng bộ với các Luật quản lý nhà nước, Luật kinh tế khác bởi các Luật này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong hệ thống pháp luật về kinh tế - tài chính của nhà nước.
 
Website KTNN đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Đặng Văn Thanh về vấn đề trên.
PGS.TS Đặng Văn Thanh - Chủ tịch Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam

Website KTNN: Thưa ông, Luật KTNN (sửa đổi) đã được Quốc hội khoá XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 24/6/2015 với nhiều quy định mới về KTNN và hoạt động KTNN. Với vai trò là một chuyên gia nghiên cứu về lĩnh vực kế toán - kiểm toán, ông đánh giá như thế nào về những quy định mới của Luật lần này, đặc biệt là những quy định liên quan đến địa vị pháp lý, tính độc lập của KTNN?

Ông Đặng Văn Thanh: Luật KTNN (sửa đổi) được Quốc hội khoá XIII, Kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 24/6/2015, được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định của Luật KTNN năm 2005, đồng thời bổ sung nhiều điểm mới phù hợp với Hiến pháp năm 2013 và thông lệ quốc tế.

Phải nói rằng, Luật KTNN 2005 là quy định mang tính pháp lý đầu tiên, cao nhất quy định chế tài hoạt động của KTNN ở Việt Nam. Luật KTNN 2005 đã phát huy tác dụng tích cực, góp phần xác định địa vị pháp lý, vị thế của KTNN và đưa hoạt động KTNN dần vào nền nếp góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật quản lý tài chính nhà nước. Tuy nhiên, sau hơn 10 năm thực hiện, trong bối cảnh nền kinh tế và cơ chế quản lý tài chính nhà nước có nhiều thay đổi, thực tiễn hoạt động kiểm toán đã và đang đặt ra nhiều yêu cầu và nội dung mới, Luật KTNN 2005 và việc áp dụng Luật trong hoạt động KTNN đã bộc lộ không ít hạn chế và bất cập. Đặc biệt, trong bối cảnh KTNN và hoạt động KTNN đã được chế định trong Hiến pháp 2013, việc sửa đổi, bổ sung và ban hành mới Luật KTNN là đòi hỏi cấp bách và là sự cần thiết trong cơ chế quản lý nhà nước, quản lý nền kinh tế của Việt nam. Dù chưa thể đạt được kỳ vọng cao nhất, nhưng những sửa đổi, bổ sung trong Luật KTNN 2015, theo tôi là khá quan trọng đảm bảo khung pháp lý cần thiết cho KTNN hoạt động hiệu quả. Có nhiều nội dung mới, trong đó có những quy định rõ hơn, cụ thể hơn về đối tượng, phạm vi kiểm toán; chức năng, nhiệm vụ của KTNN; giá trị pháp lý của báo cáo kiểm toán; trách nhiệm, quyền hạn của KTNN và tổ chức, cá nhân được kiểm toán…

Đặc biệt, để thể chế hóa các chế định trong Hiến pháp 2013 về KTNN, Luật KTNN 2015 đã khẳng định và quy định tính độc lập của KTNN và hoạt động kiểm toán. Đây được coi là vấn đề cốt lõi của kiểm toán. KTNN phải hoạt động độc lập và được đảm bảo độc lập trong toàn bộ hoạt động của mình từ kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và đưa ra ý kiến về kết quả kiểm toán. Hơn thế nữa, đối tượng của KTNN là tài sản nhà nước, ngân quỹ nhà nước nên kết quả KTNN phải được công khai; ý kiến, kiến nghị của KTNN có giá trị pháp lý và bắt buộc thực hiện; các đơn vị được kiểm toán có trách nhiệm phải giải trình và báo cáo công khai kết quả chấp hành ý kiến của KTNN.

Website KTNN: Là người tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng Luật KTNN (sửa đổi) cũng như nhiều bộ luật quan trọng khác, ông đánh giá như thế nào về những thuận lợi, khó khăn trong công tác triển khai Luật trên thực tế?

Ông Đặng Văn Thanh: Hoạt động KTNN đã trải qua hơn 20 năm và đã có 10 năm tiến hành các hoạt động kiểm toán theo Luật. KTNN đã tổng kết được nhiều kinh nghiệm qua hoạt động thực tiễn. Vì vậy, việc triển khai Luật KTNN 2015 sẽ có nhiều thuận lợi, đó là sự khẳng định về vị thế của KTNN, là bề dày kinh nghiệm và sự trưởng thành của đội ngũ cán bộ quản lý, của kiểm toán viên KTNN, là sự đồng tình, ủng hộ của xã hội, của nhân dân vì một nền tài chính quốc gia lành mạnh, minh bạch, kỷ cương, kỷ luật. Tất nhiên, nền kinh tế và cơ chế quản lý kinh tế đòi hỏi những yêu cầu mới cao hơn với hoạt động của KTNN. Đối tượng và phạm vi của hoạt động KTNN được quy định rộng hơn. Hoạt động tài chính nhà nước trong kinh tế thị trường cũng đa dạng hơn và phức tạp hơn. Mặt trái của kinh tế thị trường ngày càng tác động mạnh hơn tới nền tài chính quốc gia và công tác quản lý tài chính nhà nước. Kỳ vọng của cơ quan dân cử, của xã hội, nhân dân vào KTNN, vào năng lực của cơ quan kiểm tra tài chính nhà nước tối cao cũng cao hơn. Sự kỳ vọng đó không chỉ dừng lại ở mức độ tin cậy của các thông tin về tài chính nhà nước, về kỷ cương, kỷ luật trong quản lý và sử dụng ngân quỹ nhà nước, mà quan trọng hơn là hiệu quả, tính kinh tế của hoạt động tài chính nhà nước, của ngân quỹ và ngân sách nhà nước… Đó là thách thức và là khó khăn trong triển khai đúng và đầy đủ các quy định của Luật trong thực tế. Khó khăn có thể gặp phải cũng có thể xuất phát từ chính trong nhận thức, trách nhiệm, năng lực và phẩm chất của bộ máy KTNN và các Kiểm toán viên nhà nước, những tổ chức và cá nhân đóng vai trò quan trọng và quyết định trong triển khai và áp dụng Luật.

Website KTNN: Những quy định về KTNN và hoạt động KTNN còn được quy định trong một số luật khác có liên quan như Luật NSNN, Luật Phòng, chống tham nhũng... Vậy thưa ông, việc phối hợp triển khai thi hành các quy định trong Luật KTNN (sửa đổi) cần được thực hiện ra sao để đảm bảo đồng bộ với các Luật khác?

Ông Đặng Văn Thanh: Đối tượng của KTNN là tài sản và tài chính nhà nước, trong đó có NSNN và các quỹ tiền tệ của nhà nước. KTNN có chức năng kiểm tra, đánh giá, xác nhận mức độ tin cậy, kỷ cương kỷ luật, tính tuân thủ trong hoạt động tài chính nhà nước và tư vấn về quản lý tài chính. Vì vậy, các quy định của Luật KTNN có mối quan hệ chặt chẽ với các quy định trong nhiều Luật quản lý nhà nước, Luật kinh tế. Hoạt động KTNN không chỉ phải tuân thủ các quy định của Luật KTNN mà phải tuân thủ và căn cứ quy định của nhiều Luật. Do đó, để Luật KTNN triển khai có kết quả cần có sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ trong quá trình triển khai các Luật chung và Luật chuyên ngành, trong đó đáng lưu ý là Luật Doanh nghiệp 2014, Luật NSNN 2015, Luật Đầu tư, Luật Quản lý - sử dụng tài sản nhà nước, Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và các Luật về thuế.

Hiện nay Quốc hội đang xem xét và sẽ thông qua Luật Kế toán. Đây sẽ là những quy định mang tính pháp lý về công cụ và phương tiện quan trọng cho hoạt động kiểm toán. Về phía chủ quan, để triển khai Luật KTNN và tiến hành các hoạt động kiểm toán có chất lượng đòi hỏi các kiểm toán viên phải nắm chắc và tuân thủ quy định của các Luật liên quan.  

Website KTNN: Ngay sau khi Luật được thông qua, Kiểm toán Nhà nước đã ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật, đồng thời thành lập Ban chỉ đạo triển khai thi hành Luật. Dưới góc nhìn của chuyên gia, theo ông việc triển khai thi hành Luật trong thời gian tới cần quan tâm, chú trọng đến những nội dung gì để đạt chất lượng, hiệu quả?

Ông Đặng Văn Thanh: Để triển khai Luật KTNN thành công có nhiều việc phải làm. Việc ban hành kế hoạch triển khai có nội dung và lộ trình cụ thể, có sự phân công giao trách nhiệm cụ thể là việc làm cần thiết. Việc nào cũng quan trọng và không thể coi nhẹ bất cức việc gì. Theo tôi cần tăng cường tuyên truyền và sớm xây dựng, ban hành những quy định, hướng dẫn để triển khai từng nội dung quy định của Luật. Khẩn trương củng cố bộ máy, tăng cường đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ công chức KTNN, đội ngũ kiểm toán viên nhà nước trên tất cả các mặt: năng lực tổ chức, kỹ năng nghiệp vụ và phẩm chất nghề nghiệp. Cần có biện pháp bồi dưỡng và kiểm soát đạo đức nghề nghiệp của kiểm toán viên. KTNN chủ trì và là nòng cốt đưa cả xã hội, các cơ quan ban, ngành cùng vào cuộc để đưa Luật vào cuộc sống. KTNN cần giữ lòng tin của nhân dân và đáp ứng cao nhất kỳ vọng của nhân dân về năng lực, phẩm chất của cơ quan kiểm tra, kiểm soát cao cấp đối với tài chính nhà nước. Hy vọng Luật KTNN sẽ tạo sự khởi sắc mới cho hoạt động kiểm toán, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán, tạo lòng tin cho nhà nước, cho nhân dân về một nền tài chính được kiểm tra, kiểm soát.

Chúc KTNN thành công và ngày càng phát triển, xứng đáng với sự kỳ vọng của nhân dân, của đất nước.  

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Hà Linh thực hiện
Các bài đã đăng