Luật KTNN sửa đổi 2015
‘Tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật của Kiểm toán nhà nước’
Phỏng vấn ông Lê Huy Trọng - Vụ trưởng Vụ Pháp chế


                                                             

(kiemtoannn.gov.vn) - Ngày 24 tháng 6 năm 2015, tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII đã thông qua Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi), Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2016.  Việc sửa đổi Luật Kiểm toán nhà nước năm 2005 là cần thiết nhằm cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp về Kiểm toán nhà nước, đồng thời khắc phục những tồn tại bất cập của Luật Kiểm toán nhà nước hiện hành.

Website Kiểm toán nhà nước đã phỏng vấn ông Lê Huy Trọng - Vụ trưởng Vụ Pháp chế về vấn đề này.

Thưa ông, trong công tác tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật của Kiểm toán nhà nước, Vụ Pháp chế đã đạt kết quả ra sao?

Trong công tác xây dựng pháp luật, Vụ Pháp chế đã tham mưu cho Tổng Kiểm toán nhà nước kiến nghị thành công việc bổ sung địa vị pháp lý của Kiểm toán nhà nước và Tổng Kiểm toán nhà nước trong Hiến pháp năm 2013, xây dựng Luật Kiểm toán nhà nước năm 2015.

Đối với việc bổ sung địa vị pháp lý của Kiểm toán nhà nước và Tổng Kiểm toán nhà nước trong Hiến pháp năm 2013:

Việc hiến định địa vị pháp lý của Tổng Kiểm toán nhà nước và Kiểm toán nhà nước vào Hiến pháp là một nhiệm vụ chính trị cực kỳ quan trọng, làm cơ sở cho việc định hướng xây dựng và phát triển Kiểm toán nhà nước trong thời kỳ mới; Là cơ sở pháp lý cho việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Kiểm toán nhà nước; Đáp ứng kịp thời yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh hội nhập quốc tế, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN trong giai đoạn hiện nay. 

Vụ Pháp chế đã tham mưu cho Lãnh đạo Kiểm toán nhà nước ban hành Kế hoạch số 53/KH-KTNN ngày 15/01/2013 về việc lấy ý kiến vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Vụ đã theo dõi, hướng dẫn, đôn đốc và phối hợp với các đơn vị trực thuộc triển khai, tổ chức lấy ý kiến của công chức, viên chức và người lao động vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, tổng hợp ý kiến vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992; Phối hợp giới thiệu cho Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh Đề cương giới thiệu nội dung đề xuất bổ sung địa vị pháp lý của Kiểm toán nhà nước và Tổng Kiểm toán nhà nước trong Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam; tạo căn cứ quan trọng, thiết thực và hợp lý để Quốc hội thảo luận, xem xét bổ sung địa vị pháp lý của Kiểm toán nhà nước và Tổng Kiểm toán nhà nước. Ngày 28/11/2013, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua Hiến pháp năm 2013, trong đó Điều 118 với 03 khoản quy định về địa vị pháp lý của Kiểm toán nhà nước và Tổng Kiểm toán nhà nước.

Đối với việc xây dựng dự thảo Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi): 

Trước yêu cầu của xã hội về hoạt động Kiểm toán nhà nước ngày càng cao, đòi hỏi Kiểm toán nhà nước phải không ngừng củng cố và phát triển, việc hoàn thiện địa vị pháp lý, cơ sở pháp luật tạo môi trường, điều kiện cho hoạt động Kiểm toán nhà nước là rất cần thiết. Từ năm 2011 cùng với việc xây dựng Đề án bổ sung địa vị pháp lý của Kiểm toán nhà nước trong Hiến pháp trình Quốc hội, Kiểm toán nhà nước đã tổng kết thi hành Luật Kiểm toán nhà nước năm 2005. Qua công tác tổng kết đã chỉ ra những tồn tại, bất cập của Luật Kiểm toán nhà nước, từ đó đề xuất Ủy ban thường vụ Quốc hội đưa Dự án sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội khóa XIII. 

Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã giao cho Kiểm toán nhà nước chủ trì xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán nhà nước và thành lập Ban soạn thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán nhà nước. 

Để giúp việc Ban soạn thảo, ngày 31/7/2012, Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành Quyết định thành lập Tổ biên tập dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán nhà nước, trong đó có một số công chức Vụ tham gia Ban soạn thảo, Tổ Biên tập dự án Luật. Công chức Vụ đã tích cực tham mưu giúp Ban soạn thảo, Tổ Biên tập bám sát đúng tiến độ và chất lượng theo yêu cầu của lãnh đạo Kiểm toán nhà nước, hoàn thiện Dự thảo Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi) theo kế hoạch. Tích cực chuẩn bị nội dung, tham mưu các cuộc họp Ban soạn thảo, Tổ biên tập Dự án Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi); Tham mưu tổ chức hội nghị Thường trực Tổ biên tập (do lãnh đạo Kiểm toán nhà nước chủ trì) rà soát Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi); Nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm Luật Kiểm toán của các nước trên thế giới; Tổ chức 02 buổi hội thảo khoa học cấp Bộ (tại TP. Hồ Chí Minh và Quảng Ninh), 02 buổi tọa đàm (phối hợp với Hội Kế toán & Kiểm toán VN; Phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan, tổ chức liên quan) lấy ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học, nhà hoạt động thực tiễn có kinh nghiệm trong và ngoài ngành về dự thảo Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi); Lấy ý kiến và nhận được trên 80 ý kiến tham gia của các Bộ, cơ quan, tổ chức trung ương và địa phương về dự thảo Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi); Xin ý kiến Chính phủ theo quy định của pháp luật. Sau hơn 2 năm, qua 13 lần dự thảo Luật Kiểm toán nhà nước được chỉnh sửa (không kể những lần chỉnh sửa trong nôi bộ Ban soạn thảo, Tổ biên tập và một số đơn vị trong ngành), ngày 24/6/2015, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá XIII đã biểu quyết thông qua dự án Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi) với 434/438 đại biểu Quốc hội có mặt tán thành, đạt 99,1%.

Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi) đã chính thức được Quốc hội thông qua vào tháng 6/2015, có hiệu lực kể từ 01/01/2016, Vụ Pháp chế đã tham mưu cho Lãnh đạo Kiểm toán nhà nước "Kế hoạch triển khai thi hành Luật Kiểm toán nhà nước 2015" ra sao? thưa ông.

Việc triển khai thi hành Luật Kiểm toán nhà nước kịp thời, chất lượng có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán, đáp ứng yêu cầu của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và kỳ vọng của công chúng. Ngay sau khi Luật được Quốc hội biểu quyết thông qua, Vụ Pháp chế đã tham mưu ban hành Kế hoạch số 837/KH-KTNN về việc triển khai thi hành Luật Kiểm toán nhà nước, trong đó Vụ Pháp chế giữ vai trò chủ trì, đơn đốc các đơn vị trực thuộc thực hiện Kế hoạch để đạt được mục tiêu kịp thời phổ biến những quy định của Luật tới toàn thể công chức, viên chức, người lao động của Kiểm toán nhà nước và các tổ chức, cá nhân có liên quan; Kịp thời rà soát, xây dựng trình Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành hoặc kiến nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi) theo lộ trình của các dự án luật có liên quan đảm bảo chất lượng và tiến độ.

Ngoài ra việc tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật của Kiểm toán nhà nước còn thể hiện ở việc kiến nghị sửa đổi, bổ sung các luật có liên quan như: Nghiên cứu các luật có liên quan đến tổ chức và hoạt động của Kiểm toán Nhà nước để kiến nghị và sửa đổi, bổ sung Luật Ngân sách nhà nước, Luật tổ chức Quốc hội, Luật tổ chức Chính phủ, Luật Đất đai, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật ....

Ông có thể cho biết một số điểm mới nổi bật của Luật Kiểm toán nhà nước năm 2015?

Luật KTNN năm 2015 gồm 9 chương, 73 điều (so với Luật KTNN năm 2005 tăng 1 chương, giảm 3 điều, trong đó bổ sung 11 điều mới và bỏ 14 điều của Luật năm 2005) với những điểm mới cơ bản sau đây: 

Về phạm vi, đối tượng kiểm toán: Cụ thể hoá nhiệm vụ, quyền hạn được giao theo quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật KTNN năm 2015 quy định đối tượng kiểm toán của KTNN là việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và các hoạt động có liên quan đến việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công của đơn vị được kiểm toán; quy định rõ nội dung tài chính công, tài sản công  (Điều 3). 

Luật quy định rõ về giá trị pháp lý của Báo cáo kiểm toán: Báo cáo kiểm toán của Kiểm toán nhà nước sau khi phát hành và công khai có giá trị bắt buộc phải thực hiện đối với đơn vị được kiểm toán về sai phạm trong việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công. Việc quy định giá trị pháp lý của báo cáo kiểm toán có ý nghĩa quan trọng đối với đơn vị được kiểm toán cũng như các cơ quan, tổ chức sử dụng trong hoạt động của mình. 

Về Tổng Kiểm toán nhà nước: Chế định Tổng Kiểm toán nhà nước được sửa đổi cho phù hợp với quy định của Hiến pháp, nhiệm kỳ của Tổng Kiểm toán nhà nước theo nhiệm kỳ của Quốc hội.

Về thời hạn kiểm toán: Để bảo đảm kết quả kiểm toán phục vụ kịp thời cho hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, Luật quy định cụ thể thời hạn của cuộc kiểm toán. Đối với cuộc kiểm toán để đánh giá tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả trong quản lý và sử dụng tài chính công, tài sản công có quy mô toàn quốc thì Tổng Kiểm toán nhà nước quyết định cụ thể thời hạn kiểm toán.

Công khai kết quả kiểm toán và kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán: Để tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân trong việc giám sát thực hiện kết luận, kiến nghị của Kiểm toán nhà nước, Luật quy định Báo cáo kiểm toán sau khi phát hành được Tổng Kiểm toán nhà nước công bố công khai; việc công khai Báo cáo kiểm toán được thực hiện theo một hoặc một số hình thức cụ thể như: Họp báo; công bố trên Công báo và phương tiện thông tin đại chúng; đăng tải trên trang thông tin điện tử và các ấn phẩm của Kiểm toán nhà nước; Niêm yết tại trụ sở của đơn vị được kiểm toán.

Đơn vị được kiểm toán: Để kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công theo quy định của Hiến pháp, đòi hỏi Kiểm toán nhà nước có quyền kiểm toán tất cả các cơ quan, tổ chức có quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công. Do đó bên cạnh những đơn vị được kiểm toán như quy định của Luật hiện hành, Luật bổ sung đơn vị được kiểm toán: Đơn vị quản lý, sử dụng dự trữ quốc gia; Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách; Cơ quan quản lý, sử dụng nợ công; đối với các doanh nghiệp, thực hiện kiểm toán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ. Đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống, khi cần thiết, Tổng Kiểm toán nhà nước quyết định lựa chọn mục tiêu, tiêu chí, nội dung và phương pháp kiểm toán phù hợp (Điều 55).

Quyền và nghĩa vụ của đơn vị được kiểm toán cơ bản được kế thừa và giữ nguyên như quy định của Luật hiện hành, bên cạnh đó, Luật thay quyền “kiến nghị” của đơn vị được kiểm toán thành quyền: Khiếu nại về đánh giá, xác nhận, kết luận và kiến nghị kiểm toán trong báo cáo kiểm toán khi có căn cứ cho rằng đánh giá, xác nhận, kết luận và kiến nghị đó là trái pháp luật. Đồng thời, Luật cũng quy định rõ: Trong thời gian giải quyết khiếu nại, đơn vị được kiểm toán vẫn phải thực hiện đầy đủ, kịp thời kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước, trừ trường hợp Tổng Kiểm toán nhà nước, cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định tạm đình chỉ thực hiện các kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước (Điều 56, 57). 

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đối với hoạt động của Kiểm toán nhà nước: Để nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cơ quan với hoạt động của Kiểm toán nhà nước, Luật bổ sung Chương 7 quy định về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đối với hoạt động của Kiểm toán nhà nước, trong đó quy định về: Quốc hội với Kiểm toán nhà nước; Chính phủ với Kiểm toán nhà nước; Trách nhiệm các cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân; Trách nhiệm cơ quan tổ chức trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức cá nhân có liên quan trong hoạt động kiểm toán; quy định về thẩm quyền giám sát của Quốc hội, trách nhiệm báo cáo, giải trình, trả lời chất vấn của Tổng Kiểm toán nhà nước trước Quốc hội, đại biểu Quốc hội.

Xin cảm ơn ông./. 
                                                                                             
Hồng Nhung thực hiện

Các bài đã đăng