Luật KTNN sửa đổi 2015
Luật KTNN năm 2015 bổ sung nhiều điểm mới về Kiểm toán viên nhà nước
Luật Kiểm toán nhà nước được Quốc hội thông qua ngày 24 tháng 6 năm 2015 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2016, Luật quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức và hoạt động của Kiểm toán nhà nước; nhiệm vụ, quyền hạn của Tổng Kiểm toán nhà nước; nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm toán viên nhà nước; quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đối với hoạt động Kiểm toán nhà nước. Trong đó, nội dung về Kiểm toán viên nhà nước được quy định tại Chương III “Kiểm toán viên nhà nước và công tác viên Kiểm toán nhà nước”. So với Luật Kiểm toán nhà nước hiện hành, Luật Kiểm toán nhà nước năm 2015 có một số quy định mới về Kiểm toán viên nhà nước như sau:
Các đại biểu bấm nút thông qua Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi) tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII
1. Bỏ ngạch Kiểm toán viên dự bị

Kiểm toán viên nhà nước là công chức Nhà nước được Tổng Kiểm toán Nhà nước bổ nhiệm vào các ngạch Kiểm toán viên nhà nước để thực hiện nhiệm vụ kiểm toán. Ngạch Kiểm toán viên nhà nước là tên gọi thể hiện thứ bậc về năng lực và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của Kiểm toán viên nhà nước. Luật hiện hành quy định các ngạch Kiểm toán viên nhà nước gồm: Kiểm toán viên dự bị, Kiểm toán viên, Kiểm toán viên chính và Kiểm toán viên cao cấp. Thực tế, chức trách nhiệm vụ của Kiểm toán viên dự bị và Kiểm toán viên khác nhau, nhưng chế độ lương đều là ngạch tương đương chuyên viên và được hưởng chế độ ưu đãi nghề như nhau (như phụ cấp nghề, thâm niên công tác). Mặt khác, quy định ngạch Kiểm toán viên dự bị không phù hợp với quy định về phân loại công chức của Luật cán bộ, công chức. Theo quy định của Luật cán bộ, công chức, công chức có trình độ từ đại học trở lên có ba ngạch: Chuyên viên cao cấp và tương đương; Chuyên viên chính và tương đương; Chuyên viên và tương đương. Như vậy, để sát với thực tiễn hơn, tương thích với Luật Cán bộ, công chức, thể hiện đúng bản chất chức danh chuyên môn nghiệp vụ loại công chức này thì khi chưa đủ điều kiện bổ nhiệm Kiểm toán viên nhà nước, các công chức này sẽ được xếp vào ngạch chuyên viên. Luật Kiểm toán nhà nước năm 2015 bỏ ngạch kiểm toán viên dự bị và quy định Kiểm toán viên nhà nước gồm 03 ngạch là: Kiểm toán viên, Kiểm toán viên chính và Kiểm toán viên cao cấp (Khoản 1 Điều 20).

2. Phân cấp cho Tổng Kiểm toán nhà nước thẩm quyền bổ nhiệm các ngạch Kiểm toán viên nhà nước

Luật hiện hành quy định Tổng Kiểm toán nhà nước bổ nhiệm, miễn nhiệm Kiểm toán viên, Kiểm toán viên chính; đối với việc bổ nhiệm, miễn nhiệm Kiểm toán viên cao cấp do Uỷ ban thường vụ Quốc hội quyết định theo quy định của pháp luật. Để đảm bảo tính độc lập và chủ động của Kiểm toán Nhà nước trong việc bổ nhiệm, miễn nhiệm các ngạch Kiểm toán toán viên Nhà nước. Luật năm 2015 phân cấp cho Tổng Kiểm toán Nhà nước quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm đối với tất cả các ngạch Kiểm toán viên Nhà nước (khoản 2 Điều 20).

3. Bổ sung tiêu chuẩn bổ nhiệm các ngạch Kiểm toán viên Nhà nước

Kế thừa Luật Kiểm toán nhà nước năm 2005, để đảm bảo chất lượng các ngạch Kiểm toán viên nhà nước, đáp ứng yêu cầu đạo đức nghề nghiệp và chuyên môn nghiệp vụ, bên cạnh các tiêu chuẩn chung đối với Kiểm toán viên nhà nước như: Có phẩm chất đạo đức tốt, có ý thức trách nhiệm, liêm khiết, trung thực, khách quan; có bằng tốt nghiệp đại học trở lên thuộc một trong các chuyên ngành kiểm toán, kế toán, tài chính, ngân hàng, kinh tế, luật hoặc chuyên ngành khác có liên quan trực tiếp đến hoạt động kiểm toán; có thời gian làm việc liên tục từ 05 năm trở lên theo chuyên ngành được đào tạo hoặc có thời gian làm nghiệp vụ kiểm toán ở KTNN từ 03 năm trở lên, không kể thời gian tập sự (Điều 21). Trên cơ sở các tiêu chuẩn của mỗi ngạch Kiểm toán viên nhà nước, Nghị quyết 1002/2006/NQ-UBTVQH11 ngày 03/3/2006 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về nhiệm vụ, quyền hạn và tiêu chuẩn cụ thể của từng ngạch Kiểm toán viên nhà nước, Luật Kiểm toán nhà nước năm 2015 đã bổ sung và quy định chi tiết tiêu chuẩn bổ nhiệm các ngạch Kiểm toán viên Nhà nước tại các Điều 23, 24, 25. Cụ thể:

- Tiêu chuẩn bổ nhiệm vào ngạch Kiểm toán viên: (1) Đáp ứng các tiêu chuẩn chung của Kiểm toán viên Nhà nước (2) Nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật về Kiểm toán Nhà nước; Có kiến thức về quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội (3) Nắm được quy trình nghiệp vụ, chuẩn mực Kiểm toán nhà nước (4) Đã đỗ kỳ thi ngạch Kiểm toán viên (Điều 23).

- Tiêu chuẩn bổ nhiệm vào ngạch Kiểm toán viên chính: (1) Nắm vững và áp dụng thành thạo quy định của pháp luật về Kiểm toán Nhà nước (2) Có năng lực đề xuất, tham mưu xây dựng chiến lược phát triển ngành, kế hoạch kiểm toán dài hạn, trung hạn và khả năng về tổng kết, nghiên cứu lý luận chuyên môn, nghiệp vụ kiểm toán; có khả năng xây dựng chuẩn mực Kiểm toán nhà nước và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các chuẩn mực Kiểm toán nhà nước (3) Hiểu biết các thông lệ và chuẩn mực kiểm toán quốc tế (4) Có thâm niên tối thiểu ở ngạch Kiểm toán viên là 05 năm hoặc ở ngạch tương đương là 08 năm (5) Đã đỗ kỳ thi ngạch Kiểm toán viên chính (Điều 24).

- Tiêu chuẩn bổ nhiệm vào ngạch Kiểm toán viên cao cấp:(1) Nắm vững và có khả năng chỉ đạo áp dụng quy trình, chuẩn mực, phương pháp chuyên môn, nghiệp vụ ở các lĩnh vực kiểm toán vào hoạt động kiểm toán (2) Có năng lực chủ trì nghiên cứu đề tài khoa học cấp bộ, cấp Nhà nước về lĩnh vực Kiểm toán Nhà nước (3) Có thâm niên tối thiểu ở ngạch Kiểm toán viên chính là 05 năm hoặc ở ngạch tương đương là 08 năm (4) Đã đỗ kỳ thi ngạch Kiểm toán viên cao cấp (Điều 25).

4. Bổ sung quy định về miễn nhiệm các ngạch Kiểm toán viên Nhà nước

Luật năm 2015 bổ sung quy định về miễn nhiệm các ngạch Kiểm toán viên Nhà nước. Theo đó, Kiểm toán viên nhà nước có thể được miễn nhiệm hoặc do vi phạm pháp luật, đạo đức nghề nghiệp…có thể bị miễn nhiệm, cụ thể:

- Kiểm toán viên nhà nước được miễn nhiệm trong trường hợp: (1) Nghỉ hưu, thôi việc, chuyển ngành (2) Vì lý do sức khoẻ, hoàn cảnh gia đình hoặc lý do khác mà xét thấy không hoàn thành nhiệm vụ được giao.

- Kiểm toán viên nhà nước bị miễn nhiệm trong các trường hợp sau: (1) Bị kết tội bằng bản án của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật (2) Vi phạm các điều cấm đối với Kiểm toán viên nhà nước như: Sách nhiễu, gây khó khăn, phiền hà cho đơn vị được kiểm toán; Can thiệp trái pháp luật vào hoạt động bình thường của đơn vị được kiểm toán; đưa, nhận, môi giới hối lộ; báo cáo sai lệch, không đầy đủ kết quả kiểm toán; lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vụ lợi; tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật nghề nghiệp của đơn vị được kiểm toán; tiết lộ thông tin về tình hình và kết quả kiểm toán chưa được công bố chính thức (3) Vi phạm phẩm chất đạo đức Kiểm toán viên nhà nước (4) Không hoàn thành nhiệm vụ ở ngạch bổ nhiệm (5) Có bằng chứng phát hiện người đó có gian lận trong thi cử, hồ sơ bổ nhiệm vào ngạch (Điều 27).

5. Bổ sung trường hợp không được bố trí làm thành viên Đoàn kiểm toán

Để đảm bảo sự khách quan, vô tư khi thực hiện nhiệm vụ kiểm toán của Kiểm toán viên nhà nước. Bên cạnh các trường hợp không được bố trí là thành viên đoàn kiểm toán của Luật hiện hành như: Mua cổ phần, góp vốn hoặc có quan hệ về lợi ích kinh tế với đơn vị được kiểm toán; Trong thời hạn ít nhất là 05 năm, kể từ khi thôi giữ chức vụ quản lý, điều hành, thành viên ban kiểm soát, kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán tại đơn vị được kiểm toán; Có quan hệ là bố đẻ, mẹ đẻ, bố nuôi, mẹ nuôi, bố chồng, mẹ chồng, bố vợ, mẹ vợ, vợ, chồng, con, anh ruột, chị ruột, em ruột với người đứng đầu, kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán của đơn vị được kiểm toán. Luật năm 2015 bổ sung trường hợp không bố trí thành viên đoàn đoàn kiểm toán đối với người đã từng giữ chức vụ quản lý, điều hành, thành viên ban kiểm soát, kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán tại đơn vị được kiểm toán của các năm tài chính được kiểm toán.

Việc Luật Kiểm toán nhà nước năm 2015 bổ sung một số quy định về Kiểm toán viên nhà nước như trên góp phần hoàn thiện hơn chế định này trong hệ thống pháp luật về Kiểm toán nhà nước. Đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất giữa Luật Kiểm toán nhà nước và các luật có liên quan, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của Kiểm toán nhà nước./.

Lê Xuân Đạt

Các bài đã đăng